قانون گلس-استیگال Glass-Steagall Act

قانون گلس-استیگال (Glass-Steagall Act) که در سال ۱۹۳۳ در ایالات متحده تصویب شد، قانونی بود که بانک‌های تجاری را از فعالیت‌های بانکداری سرمایه‌گذاری جدا کرد. هدف اصلی این قانون، محافظت از سپرده‌گذاران در برابر ریسک‌های ناشی از سفته‌بازی در بازار سهام و جلوگیری از تکرار بحران مالی سال ۱۹۲۹ بود.

قانون گلس-استیگال چیست؟

این قانون بخشی از برنامه‌ی نیو دیل (New Deal) بود که توسط رئیس‌جمهور فرانکلین روزولت برای بازسازی اقتصاد آمریکا پس از رکود بزرگ اجرا شد.

نکات کلیدی:

1. قانون گلس-استیگال در سال ۱۹۳۳ تصویب شد تا بانک‌های تجاری (که سپرده‌های مردم را نگهداری می‌کنند) را از بانک‌های سرمایه‌گذاری (که در بازار سهام فعالیت می‌کنند) جدا کند.

2. ترکیب بانکداری تجاری و سرمایه‌گذاری بسیار پرریسک تلقی می‌شد و یکی از عوامل اصلی سقوط بازار سهام در سال ۱۹۲۹ و رکود بزرگ بود.

3. بانک‌ها مجبور شدند یکی از دو مسیر را انتخاب کنند:

   • یا بانک تجاری باقی بمانند (با تمرکز بر سپرده‌ها و وام‌ها)
   • یا بانک سرمایه‌گذاری شوند (با تمرکز بر خرید و فروش اوراق بهادار)

4. در سال ۱۹۹۹، قانون گلس-استیگال با تصویب قانون "گرام-لیچ-بلیلی" (Gramm-Leach-Bliley Act) لغو شد.

   • این لغو باعث شد بانک‌ها دوباره بتوانند همزمان در هر دو حوزه فعالیت کنند.
   • بسیاری از کارشناسان معتقدند که این تغییر، یکی از دلایل بحران مالی سال ۲۰۰۸ بود.

5. با وجود لغو بخش‌هایی از قانون، برخی مفاد آن همچنان پابرجاست، از جمله:

   • بیمه سپرده‌ها توسط شرکت بیمه سپرده‌های فدرال (FDIC) که تضمین می‌کند سپرده‌های افراد تا سقف مشخصی در برابر ورشکستگی بانک‌ها بیمه باشند.

مثال برای درک بهتر:

فرض کنید بانکی هم سپرده‌های مردم را نگهداری کند و هم در بازار سهام سرمایه‌گذاری کند. اگر سرمایه‌گذاری‌های پرریسک آن بانک شکست بخورد، ممکن است سپرده‌های مردم نیز در خطر قرار گیرد. قانون گلس-استیگال برای جلوگیری از همین نوع ریسک طراحی شده بود.