بازار سلف Forward Market

بازار سلف یک بازار فرابورس است که قیمت یک ابزار مالی یا دارایی را برای تحویل در آینده تعیین می‌کند. بازارهای سلف برای معامله طیف وسیعی از ابزارها استفاده می‌شوند، اما این اصطلاح در درجه اول با اشاره به بازار ارز خارجی به کار می‌رود. همچنین می‌تواند در مورد بازارهای اوراق بهادار و نرخ بهره و همچنین کالاها نیز صدق کند.

بازار سلف چیست؟

بازار سلف یا Forward Market بازاری است که در آن قراردادهایی برای خرید یا فروش دارایی‌ها (مثل کالا، ارز، یا اوراق بهادار) در تاریخ مشخصی در آینده و با قیمت توافق‌شده امروز منعقد می‌شود. این بازار برخلاف بازار نقدی (Spot Market) است که معاملات در همان لحظه انجام می‌شوند.

🔍 تعریف ساده:

در بازار سلف، دو طرف توافق می‌کنند که یک دارایی را در آینده با قیمتی که امروز مشخص شده معامله کنند، حتی اگر قیمت بازار در آن زمان تغییر کرده باشد.

📌 مثال واقعی:

1. شرکت واردکننده گندم: فرض کنید یک شرکت ایرانی می‌خواهد ۳ ماه دیگر گندم وارد کند. برای اینکه از نوسانات قیمت جهانی گندم در امان باشد، امروز با یک فروشنده خارجی قرارداد سلف می‌بندد که مثلاً هر تن گندم را به قیمت ۲۵۰ دلار بخرد، تحویل در ۳ ماه آینده.

2. صادرات نفت: یک کشور تولیدکننده نفت ممکن است نفت خود را با قراردادهای سلف به شرکت‌های بین‌المللی بفروشد، مثلاً تحویل در ۶ ماه آینده با قیمت توافق‌شده امروز.

3. بازار ارز: یک شرکت اروپایی که قرار است ۶ ماه دیگر به ایران پول پرداخت کند، ممکن است امروز در بازار سلف ارزی، نرخ تبدیل یورو به ریال را قفل کند تا از نوسانات نرخ ارز در آینده جلوگیری کند.

✅ مزایا:

• کاهش ریسک نوسانات قیمت
• امکان برنامه‌ریزی مالی دقیق‌تر
• مناسب برای شرکت‌هایی با قراردادهای بلندمدت

⚠️ معایب:

• اگر قیمت بازار در آینده کاهش یابد، خریدار ضرر می‌کند
• نقدشوندگی پایین‌تر نسبت به بازارهای آتی (Futures)
• نیاز به اعتماد بین طرفین، چون اغلب خارج از بورس انجام می‌شود

نکات کلیدی

• قراردادهای سلف با قراردادهای آتی متفاوت هستند زیرا از نظر اندازه و طول یا مدت سررسید قابل تنظیم هستند.
• قیمت‌گذاری قرارداد سلف بر اساس اختلاف نرخ بهره است.
• رایج‌ترین ارزهای معامله شده در بازار سلف همانند بازار نقدی هستند: یورو/دلار آمریکا، دلار آمریکا/ین ژاپن و پوند انگلیس/دلار آمریکا.