قانون بازده نهایی کاهنده Law of Diminishing Marginal Returns

یعنی:

• در ابتدا، اضافه‌کردن عامل تولید (مثل کارگر، ماشین، زمین یا زمان) باعث افزایش قابل توجه در تولید می‌شود.
• اما پس از رسیدن به سطح بهینه تولید، هر واحد اضافی از آن عامل، بازده کمتر ایجاد می‌کند.
• و اگر بیش از حد اضافه شود، حتی ممکن است باعث افت کارایی و کاهش تولید کل شود.

مثال کارخانه:
فرض کنید کارخانه‌ای برای تولید محصول از کارگران استفاده می‌کند. تا یک تعداد مشخص، اضافه کردن کارگر جدید باعث افزایش تولید می‌شود. اما:

• بعد از رسیدن به ظرفیت بهینه کارخانه،
• اضافه کردن کارگران بیشتر باعث شلوغی، افزایش خطا، کاهش سرعت و کاهش بهره‌وری می‌شود.
• در نتیجه، بازده نهایی هر کارگر جدید کمتر از کارگر قبلی است.

این قانون به مفاهیمی مانند منفعت نهایی کاهنده مرتبط است و معمولاً در مقابل موضوع صرفه‌های مقیاس (Economies of Scale) مقایسه می‌شود.

نکات کلیدی

• طبق قانون بازده نهایی کاهنده، اگر از یک عامل تولید بیشتر از حد بهینه استفاده کنید، افزایش خروجی کمتر و کمتر می‌شود.
• وقتی تولید به نقطه بهینه ظرفیت برسد، افزودن ورودی بیشتر باعث کاهش بازدهی نهایی می‌شود و حتی هزینه‌ها را بالا می‌برد.
• مثال: در کارخانه‌ای که فضای کاری محدود دارد، اضافه‌کردن کارگران بیشتر، در نهایت باعث کاهش سرعت تولید، برخورد افراد با یکدیگر و کاهش کارایی می‌شود.