اوراق بهادار ممتاز تراست (Trust Preferred Securities یا TruPS)

این اوراق عمدتاً توسط:

• بانک‌ها
• شرکت‌های هلدینگ بانکی (Bank Holding Companies)

منتشر می‌شدند و برای سال‌ها به عنوان یکی از روش‌های مهم تأمین سرمایه در صنعت بانکداری آمریکا مورد استفاده قرار گرفتند.

TruPS نخستین بار در سال 1996 معرفی شدند، اما پس از بحران مالی 2008 و تصویب مقررات جدید، به تدریج از سیستم بانکی حذف شدند و بخش عمده آن‌ها تا پایان سال 2015 کنار گذاشته شد.

TruPS چگونه کار می‌کرد؟

در ساختار TruPS معمولاً یک شرکت تراست ویژه ایجاد می‌شد.

مراحل کار به این شکل بود:

1. بانک یک تراست ایجاد می‌کرد.
2. تراست اوراق TruPS را به سرمایه‌گذاران می‌فروخت.
3. وجوه حاصل به بانک منتقل می‌شد.
4. بانک اوراق بدهی بلندمدت به تراست صادر می‌کرد.
5. سود پرداختی بانک از طریق تراست به سرمایه‌گذاران منتقل می‌شد.

این ساختار باعث می‌شد TruPS از نظر حقوقی ترکیبی از بدهی و سهام باشند.

چرا بانک‌ها از TruPS استفاده می‌کردند؟

یکی از مهم‌ترین دلایل محبوبیت این اوراق، امکان محاسبه آن‌ها به عنوان سرمایه ردیف اول (Tier 1 Capital) بود.

سرمایه ردیف اول مهم‌ترین معیار سنجش قدرت مالی بانک‌ها محسوب می‌شود.

در نتیجه بانک‌ها می‌توانستند:

• سرمایه نظارتی خود را افزایش دهند.
• بدون انتشار سهام عادی سرمایه جذب کنند.
• نسبت‌های سرمایه‌ای مطلوب‌تری نشان دهند.

مزایای TruPS برای بانک‌ها

قابلیت کسر مالیاتی

برخلاف سود سهام ممتاز معمولی، پرداخت‌های TruPS معمولاً به صورت هزینه بهره تلقی می‌شد.

بنابراین:

✅ پرداخت‌ها برای ناشر قابل کسر مالیاتی بودند.

این ویژگی مزیت مهمی نسبت به سهام ممتاز سنتی ایجاد می‌کرد.

تقویت سرمایه بانک

بانک‌ها می‌توانستند این ابزار را به عنوان بخشی از سرمایه Tier 1 گزارش کنند.

انعطاف‌پذیری بیشتر

TruPS اغلب دارای سررسیدهای بسیار بلندمدت بودند و فشار کمتری بر جریان نقدی بانک وارد می‌کردند.

مزایای TruPS برای سرمایه‌گذاران

سرمایه‌گذاران نیز از این اوراق استقبال می‌کردند زیرا:

✅ سود بالاتری نسبت به سهام ممتاز معمولی دریافت می‌کردند.

✅ بازده آن‌ها معمولاً بیش از بسیاری از اوراق قرضه بود.

✅ درآمد دوره‌ای نسبتاً ثابتی ایجاد می‌کردند.

معایب TruPS

با وجود مزایای متعدد، این ابزار مشکلاتی نیز داشت.

❌ ساختار بسیار پیچیده

❌ دشواری ارزیابی ریسک واقعی

❌ وابستگی شدید به سلامت مالی بانک

❌ نقدشوندگی کمتر نسبت به برخی اوراق دیگر

❌ آسیب‌پذیری در شرایط بحران مالی

تأثیر بحران مالی 2008

بحران مالی 2008 ضعف‌های TruPS را آشکار کرد.

در طول بحران:

• بسیاری از بانک‌ها دچار مشکلات مالی شدند.
• کیفیت سرمایه برخی مؤسسات زیر سؤال رفت.
• نهادهای نظارتی نسبت به استفاده از TruPS به عنوان سرمایه Tier 1 انتقاد کردند.

مقررات‌گذاران معتقد بودند این اوراق در شرایط بحرانی توان جذب زیان واقعی مانند سهام عادی را ندارند.

قانون داد-فرانک (Dodd-Frank Act)

پس از بحران مالی، دولت آمریکا اصلاحات گسترده‌ای در نظام بانکی انجام داد.

یکی از مهم‌ترین آن‌ها:

قانون داد-فرانک (Dodd-Frank Act)

بود.

این قانون موجب شد:

• TruPS دیگر به‌طور گسترده به عنوان سرمایه Tier 1 پذیرفته نشود.
• الزامات سرمایه‌ای بانک‌ها افزایش یابد.
• استفاده از این ابزار به شدت محدود شود.

نقش قانون ولکر (Volcker Rule)

قانون ولکر (Volcker Rule) نیز بر TruPS تأثیر گذاشت.

این مقررات با هدف کاهش ریسک در سیستم بانکی تصویب شد و بسیاری از مزایای قبلی TruPS را از بین برد.

در نتیجه بانک‌ها انگیزه کمتری برای انتشار این اوراق پیدا کردند.

حذف تدریجی TruPS

در پی تغییرات نظارتی:

• بسیاری از بانک‌ها TruPS را بازخرید کردند.
• استفاده از آن‌ها به شدت کاهش یافت.
• تا پایان سال 2015 بخش عمده این ابزار از بازار بانکی آمریکا حذف شد.

تفاوت TruPS و سهام ممتاز

سهام ممتاز

• مالکیت بخشی از شرکت
• سود سهام معمولی
• معمولاً غیرقابل کسر مالیاتی

TruPS

• ساختار ترکیبی بدهی و سرمایه
• پرداخت‌های شبیه بهره
• قابلیت کسر مالیاتی برای ناشر
• بازده بیشتر برای سرمایه‌گذاران

تفاوت TruPS و اوراق قرضه

اوراق قرضه

• بدهی مستقیم شرکت
• سررسید مشخص
• اولویت بالاتر در زمان ورشکستگی

TruPS

• ساختار پیچیده‌تر
• صادرشده از طریق تراست
• ویژگی‌های مشترک با سهام ممتاز

جمع‌بندی

اوراق بهادار ممتاز تراست (Trust Preferred Securities یا TruPS) ابزارهای مالی ترکیبی بودند که ویژگی‌های اوراق بدهی و سهام ممتاز را با هم ترکیب می‌کردند. این اوراق که از سال 1996 توسط بانک‌ها و شرکت‌های هلدینگ بانکی منتشر می‌شدند، مزایایی مانند قابلیت کسر مالیاتی و محاسبه به عنوان سرمایه ردیف اول (Tier 1 Capital) داشتند. با این حال، پس از بحران مالی 2008 و اجرای قوانین مالی جدید مانند داد-فرانک و قانون ولکر، استفاده از آن‌ها به تدریج متوقف شد و تا سال 2015 بخش بزرگی از بازار TruPS از بین رفت.