شکاف منفی Negative Gap

به بیان ساده‌تر:

Liabilities حساس به نرخ بهره > Assets حساس به نرخ بهره

این وضعیت لزوماً بد نیست، زیرا اگر نرخ‌های بهره کاهش یابند:

• بدهی‌ها با نرخ‌های پایین‌تر مجدد قیمت‌گذاری (Reprice) می‌شوند
• هزینه بهره کاهش می‌یابد
• و درآمد خالص بهره مؤسسه افزایش پیدا می‌کند

اما اگر نرخ‌های بهره افزایش پیدا کنند، معادله برعکس می‌شود:

• بدهی‌ها با نرخ‌های بالاتر قیمت‌گذاری می‌شوند
• هزینه بهره بالا می‌رود
• و درآمد کاهش می‌یابد

Shakaf Manfi چه نقشی در مدیریت ترازنامه دارد؟

شکاف منفی یکی از مفاهیم مهم در مدیریت دارایی و بدهی (Asset-Liability Management – ALM) است.
هدف ALM این است که:

• جریان‌های نقدی ورودی
• و تعهدات خروجی

به‌گونه‌ای مدیریت شوند که مؤسسه در برابر نوسانات نرخ بهره آسیب‌پذیر نباشد.

اگر شکاف منفی بیش از حد باشد، تغییر کوچک در نرخ‌های بهره می‌تواند تأثیر بزرگی بر سودآوری ایجاد کند.

ارتباط Negative Gap با Duration Gap

اصطلاحات:

• شکاف منفی (Negative Gap)
• شکاف مثبت (Positive Gap)

هر دو در تحلیل شکاف نرخ بهره استفاده می‌شوند و با عنوان Duration Gap نیز شناخته می‌شوند.
Duration Gap به مؤسسات کمک می‌کند تا میزان آسیب‌پذیری خود در برابر تغییرات نرخ بهره را دقیق‌تر بسنجند.

مثال ساده برای درک Negative Gap

فرض کنید یک بانک دارای:

• ۵۰۰ میلیون دلار دارایی حساس به نرخ بهره
• ۷۰۰ میلیون دلار بدهی حساس به نرخ بهره

شکاف = ۵۰۰ − ۷۰۰ = منفی ۲۰۰ میلیون دلار

اگر نرخ بهره افت کند → بدهی‌ها با نرخ کمتر بازقیمت‌گذاری می‌شوند → سود افزایش می‌یابد
اگر نرخ بهره افزایش یابد → بدهی‌ها با نرخ بالاتر بازقیمت‌گذاری می‌شوند → سود کاهش می‌یابد

Zero Duration Gap چیست؟

وقتی یک مؤسسه نه شکاف مثبت دارد و نه شکاف منفی، می‌گوییم:

Zero Duration Gap

در این حالت، شرکت در برابر تغییرات نرخ بهره تقریباً ایمن و خنثی است.
افزایش یا کاهش نرخ‌ها تأثیر قابل‌توجهی بر درآمد خالص بهره نمی‌گذارد.

نکات کلیدی

• شکاف منفی یعنی بدهی‌های حساس به نرخ بهره بیشتر از دارایی‌های حساس هستند.
• اگر نرخ بهره کاهش یابد → سود افزایش پیدا می‌کند.
• اگر نرخ بهره افزایش یابد → سود کاهش می‌یابد.
• اندازه شکاف نشان‌دهنده میزان تأثیرپذیری درآمد بهره از نوسانات نرخ بهره است.
• شکاف منفی بخشی از مدیریت دارایی–بدهی در مؤسسات مالی است.
• Zero Duration Gap یعنی مصونیت در برابر تغییرات نرخ بهره.