سفته یا سند بدهی بدون وثیقه (Unsecured Note)

از آنجا که سرمایه‌گذاران در صورت بروز مشکلات مالی شرکت به وثیقه مشخصی دسترسی ندارند، این نوع اوراق نسبت به بدهی‌های باوثیقه ریسک بیشتری دارند. برای جبران این ریسک، ناشران معمولاً نرخ سود بالاتری نسبت به اوراق بدهی باوثیقه ارائه می‌کنند.

سند بدهی بدون وثیقه معمولاً دارای مدت‌زمان مشخص، نرخ بهره تعیین‌شده و تاریخ سررسید معین است.

سند بدهی بدون وثیقه چگونه کار می‌کند؟

زمانی که یک شرکت به منابع مالی نیاز دارد، می‌تواند به‌جای دریافت وام بانکی یا انتشار اوراق باوثیقه، اقدام به انتشار Unsecured Note کند.

سرمایه‌گذاران:

• مبلغ مشخصی را به شرکت پرداخت می‌کنند.
• در ازای آن سود دوره‌ای دریافت می‌کنند.
• در سررسید، اصل سرمایه به آن‌ها بازگردانده می‌شود.

اما برخلاف بدهی‌های تضمین‌شده، هیچ دارایی خاصی برای تضمین بازپرداخت وجود ندارد.

مثال ساده

فرض کنید یک شرکت فناوری برای توسعه فعالیت‌های خود به 50 میلیون دلار سرمایه نیاز دارد.

شرکت اقدام به انتشار:

• اسناد بدهی 5 ساله
• با نرخ سود سالانه 8%

می‌کند.

سرمایه‌گذاران این اوراق را خریداری می‌کنند و شرکت متعهد می‌شود:

• سالانه سود پرداخت کند.
• در پایان سال پنجم اصل سرمایه را بازپرداخت نماید.

این اوراق یک سند بدهی بدون وثیقه هستند زیرا هیچ دارایی مانند ساختمان یا تجهیزات شرکت به‌عنوان پشتوانه معرفی نشده است.

چرا اسناد بدهی بدون وثیقه سود بیشتری دارند؟

ریسک سرمایه‌گذاران در این اوراق بالاتر است زیرا در صورت ورشکستگی شرکت:

• تضمینی برای فروش دارایی خاص وجود ندارد.
• احتمال بازگشت کامل سرمایه کمتر است.
• سرمایه‌گذار در اولویت پایین‌تری قرار می‌گیرد.

برای جبران این ریسک، ناشر معمولاً نرخ بهره بیشتری پیشنهاد می‌دهد.

کاربردهای Unsecured Note برای شرکت‌ها

شرکت‌ها معمولاً از این ابزار برای اهداف زیر استفاده می‌کنند:

• تأمین سرمایه در گردش
• خرید شرکت‌های دیگر (Acquisition)
• توسعه کسب‌وکار
• بازخرید سهام (Share Repurchase)
• تأمین مالی پروژه‌های جدید
• بازپرداخت بدهی‌های قبلی

تفاوت سند بدهی بدون وثیقه و بدهی باوثیقه

سند بدهی بدون وثیقه

• فاقد وثیقه است.
• بر اعتبار ناشر متکی است.
• سود بالاتری دارد.
• ریسک بیشتری برای سرمایه‌گذار ایجاد می‌کند.

بدهی باوثیقه

• دارای پشتوانه دارایی است.
• ریسک کمتری دارد.
• نرخ بهره معمولاً کمتر است.
• در صورت نکول، دارایی وثیقه قابل فروش است.

جایگاه دارندگان اسناد بدون وثیقه در ورشکستگی

اگر شرکت ورشکسته شود، طلبکاران بر اساس اولویت قانونی مطالبات خود را دریافت می‌کنند.

ترتیب معمول پرداخت:

1. طلبکاران دارای وثیقه
2. هزینه‌های قانونی و اداری
3. طلبکاران بدون وثیقه
4. سهامداران ممتاز
5. سهامداران عادی

بنابراین دارندگان Unsecured Note معمولاً پس از طلبکاران باوثیقه قرار می‌گیرند.

تفاوت Unsecured Note و Debenture

این دو اصطلاح بسیار شبیه هستند و گاهی به‌جای یکدیگر استفاده می‌شوند.

شباهت‌ها:

• هر دو فاقد وثیقه هستند.
• اعتبار ناشر پشتوانه اصلی آن‌هاست.
• دارای نرخ بهره و سررسید مشخص هستند.

تفاوت احتمالی:

• Debenture در برخی کشورها ممکن است ساختار حقوقی متفاوتی داشته باشد.
• بسیاری از Unsecured Noteها فاقد پوشش بیمه‌ای برای محافظت از سرمایه‌گذاران در برابر نکول هستند.

مزایای اسناد بدهی بدون وثیقه

برای شرکت‌ها

• عدم نیاز به وثیقه‌گذاری دارایی‌ها
• دسترسی سریع‌تر به سرمایه
• حفظ انعطاف‌پذیری مالی
• امکان تأمین مالی پروژه‌های بزرگ

برای سرمایه‌گذاران

• نرخ سود بالاتر
• درآمد ثابت و قابل پیش‌بینی
• تنوع‌بخشی به سبد سرمایه‌گذاری

ریسک‌های سرمایه‌گذاری در Unsecured Note

• احتمال نکول ناشر
• نبود وثیقه برای جبران خسارت
• اولویت پایین‌تر در زمان ورشکستگی
• وابستگی کامل به وضعیت مالی شرکت
• ریسک کاهش رتبه اعتباری ناشر

چه عواملی قبل از خرید باید بررسی شوند؟

سرمایه‌گذاران حرفه‌ای معمولاً موارد زیر را بررسی می‌کنند:

• رتبه اعتباری شرکت
• وضعیت مالی و جریان نقدی
• میزان بدهی‌های موجود
• سابقه بازپرداخت بدهی‌ها
• سود پیشنهادی اوراق
• شرایط بازار و صنعت

نکات مهم درباره Unsecured Note

• هیچ وثیقه‌ای پشتوانه آن نیست.
• بر اعتبار مالی ناشر تکیه دارد.
• معمولاً سود بیشتری نسبت به بدهی‌های باوثیقه پرداخت می‌کند.
• اغلب برای تأمین مالی شرکت‌ها منتشر می‌شود.
• در ورشکستگی پس از طلبکاران باوثیقه قرار می‌گیرد.
• ریسک نکول آن بیشتر از اوراق تضمین‌شده است.
• شباهت زیادی به Debenture دارد.

جمع‌بندی

سند بدهی بدون وثیقه (Unsecured Note) نوعی اوراق بدهی است که بدون پشتوانه دارایی منتشر می‌شود و بازپرداخت آن به اعتبار و توان مالی ناشر وابسته است. اگرچه این اوراق معمولاً نرخ سود بالاتری نسبت به بدهی‌های باوثیقه ارائه می‌دهند، اما به دلیل نبود وثیقه و اولویت پایین‌تر در زمان ورشکستگی، ریسک بیشتری نیز برای سرمایه‌گذاران دارند. به همین دلیل بررسی اعتبار ناشر و وضعیت مالی شرکت پیش از سرمایه‌گذاری اهمیت زیادی دارد.