سبد بازار Market Basket

در اقتصاد، سبد بازار معمولاً به کالاها و خدماتی اشاره دارد که برای اندازه‌گیری شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) انتخاب شده‌اند؛ شاخصی که تغییرات قیمت این سبد را دنبال می‌کند تا نرخ تورم تخمین زده شود.

در حوزه سرمایه‌گذاری، سبد بازار به مجموعه‌ای از اوراق بهادار گفته می‌شود که عملکرد کلی یک بازار یا صنعت را نشان می‌دهد. این ایده، پایهٔ اصلی صندوق‌های شاخصی (Index Funds) است.

در بازارهای مالی نیز اصطلاح «سبد» زمانی به کار می‌رود که معامله‌گران برنامه‌ریزی‌شده (Program Traders) هم‌زمان روی چند سهم، ارز یا دارایی موقعیت‌های متعدد باز می‌کنند.

ویژگی‌ها و کاربردهای اصلی سبد بازار

۱. ترکیبی از کالاها و خدمات برای دنبال‌کردن عملکرد یک بازار یا بخش

سبد بازار شامل اقلامی است که می‌توانند نمایندهٔ یک بخش اقتصادی باشند.
این اقلام ممکن است شامل مواد غذایی، پوشاک، خدمات، سهام، ارز یا دارایی‌های خاص باشند.

مثال:
سبدی برای اندازه‌گیری هزینهٔ زندگی در یک کشور ممکن است شامل خوراک، حمل‌ونقل، مسکن، آموزش و درمان باشد.

۲. سبد بازار پرکاربرد: شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI)

CPI یکی از مهم‌ترین سبدهای بازار در اقتصاد است که برای محاسبه تورم به کار می‌رود.
این شاخص تغییرات قیمت میانگین یک سبد ثابت از کالاها و خدمات را در طول زمان اندازه‌گیری می‌کند.

CPI شامل بیش از ۲۰۰ دسته کالایی و خدماتی است، از جمله:

• آموزش
• مسکن
• حمل‌ونقل
• تفریح و سرگرمی
• غذا و نوشیدنی

مثال:
اگر هزینه متوسط سبد کالاهای CPI امسال ۱۰٪ نسبت به سال گذشته افزایش یابد، یعنی تورم این کالاها ۱۰٪ بوده است.

۳. سبد بازار در سرمایه‌گذاری و بازارهای مالی

در دنیای سرمایه‌گذاری، سبد بازار یک مجموعه دارایی است که نمایندهٔ یک شاخص یا بخش بازار محسوب می‌شود.

مثال:
شاخص S&P 500 یک «سبد بازار» شامل ۵۰۰ شرکت بزرگ آمریکاست.
صندوق‌های شاخصی همان سبد را خریداری می‌کنند تا بازدهی مشابه شاخص داشته باشند.

در معاملات الگوریتمی و خودکار، یک معامله‌گر ممکن است هم‌زمان خرید یا فروش چند ده سهم را اجرا کند؛ این مجموعه سهم‌ها یک «سبد» به حساب می‌آید.

۴. تحلیل سبد بازار در خرده‌فروشی

فروشگاه‌ها و سوپرمارکت‌ها از Market Basket Analysis برای بررسی اقلامی که مشتریان همراه هم می‌خرند استفاده می‌کنند.
هدف این تحلیل، پیش‌بینی خریدهای ناگهانی (Impulse Purchases) و افزایش فروش است.

مثال مشهور:
تحلیل داده‌ها در برخی فروشگاه‌ها نشان داد مشتریانی که پوشک می‌خرند، احتمال بیشتری دارد نوشیدنی یا تنقلات نیز همراه آن خریداری کنند؛ بنابراین فروشگاه‌ها این محصولات را نزدیک هم قرار می‌دهند.