عرضه مشترک Joint Supply

نمونه‌های رایج عرضه مشترک در صنعت دامپروری دیده می‌شود:

• گاو → شیر، گوشت، چرم
• گوسفند → گوشت، لبنیات، پشم، پوست
  بنابراین اگر تعداد گاوها افزایش یابد، عرضه شیر و گوشت نیز افزایش پیدا می‌کند.

بررسی پویایی‌های عرضه مشترک

۱. ارتباط عرضه و تقاضا بین محصولات مشترک

وقتی یک منبع چند محصول تولید می‌کند، بازار هر محصول با دیگر محصولات مرتبط است.
مثال:
اگر تقاضا برای پشم افزایش یابد و دامداران تعداد گوسفندان بیشتری پرورش دهند:

• عرضه پشم زیاد می‌شود،
• اما عرضه گوشت گوسفند نیز افزایش می‌یابد،
  که این افزایش می‌تواند قیمت گوشت را کاهش دهد.

۲. نسبت تولید محصولات مشترک در برخی موارد ثابت است

در برخی نمونه‌ها، نسبت تولید محصولات تقریباً غیرقابل تغییر است.
مثال:

• پنبه و دانه پنبه (Cottonseed) هم‌زمان به نسبت تقریباً ثابت تولید می‌شوند.
• تولید بیشتر پنبه → تولید بیشتر دانه پنبه.

در مقابل، در برخی محصولات نسبت‌ها قابل تغییر هستند.
مثال:

• از طریق اصلاح نژاد، می‌توان گوسفند را طوری پرورش داد که پشم بیشتر یا گوشت بیشتر تولید کند.
• بنابراین مقدار یکی را می‌توان تا حدی با کاهش دیگری افزایش داد.

این موضوع اهمیت زیادی در تصمیم‌گیری دارد، زیرا سرمایه‌گذاری روی یک محصول، قیمت و عرضه محصول مشترک دیگر را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

۳. چالش مهم: نحوه تخصیص هزینه‌ها بین محصولات مشترک

چون چند محصول از یک منبع مشترک تولید می‌شوند، تعیین اینکه چه مقدار هزینه به هر محصول اختصاص یابد کار دشواری است.

نمی‌توان هزینه‌ها را ساده و "نصف‌نصف" تقسیم کرد، زیرا:

• معمولاً یکی از محصولات ارزش یا قیمت بیشتری دارد؛
• تقسیم مساوی می‌تواند سود یکی از محصولات را غیرواقعی افزایش یا کاهش دهد؛
• تقسیم تصادفی هم نتایج غیر دقیق ایجاد می‌کند.

در نتیجه، شرکت‌ها معمولاً از ماتریس‌های قیمت‌گذاری (Pricing Matrices) استفاده می‌کنند که بر اساس قیمت نهایی محصولات، هزینه مناسب هر محصول را محاسبه می‌کند.

نکات کلیدی

۱. عرضه مشترک زمانی رخ می‌دهد که از یک منبع واحد چندین محصول تولید شود.

مثل گاو → شیر + گوشت + چرم.

۲. دام مثل گاو و گوسفند مثال‌های کلاسیک عرضه مشترک هستند.

۳. عرضه مشترک می‌تواند بر قیمت‌ها تأثیر بگذارد.

افزایش تولید یک محصول → افزایش عرضه محصولات دیگر → احتمال کاهش قیمت در بازار.

۴. تخصیص هزینه‌ها در عرضه مشترک دشوار است

زیرا چند محصول از یک فرآیند مشترک تولید می‌شوند.

۵. عرضه مشترک با تقاضای مشترک متفاوت است

تقاضای مشترک زمانی است که دو کالا با هم استفاده می‌شوند، مثل:

• پرینتر + کارتریج
• ماشین + بنزین

مثال‌های بیشتر برای فهم بهتر عرضه مشترک

مثال ۱: نفت خام

از نفت می‌توان محصولات مختلف تولید کرد:

• بنزین
• گازوئیل
• نفت سفید
• آسفالت
  اگر عرضه نفت بیشتر شود، تمام این محصولات نیز افزایش پیدا می‌کنند.

مثال ۲: محصولات چوبی

قطع یک درخت می‌تواند منجر به تولید:

• الوار
• خمیر کاغذ
• تراشه چوب
  افزایش عرضه درخت → افزایش عرضه تمام این محصولات.

مثال ۳: مرغداری

مرغ‌ها → گوشت + تخم‌مرغ + پر
اگر تولید گوشت افزایش یابد، احتمالاً تخم‌مرغ و پر هم بیشتر می‌شود.