متغیر درون زا Endogenous Variable

متغیر درون زا، متغیری در یک مدل آماری است که با رابطه آن با سایر متغیرهای درون مدل تغییر یا تعیین می شود. به عبارت دیگر، یک متغیر درون زا مترادف با یک متغیر وابسته است، به این معنی که با سایر عوامل درون سیستم مورد مطالعه همبستگی دارد. بنابراین، مقادیر آن ممکن است توسط متغیرهای دیگر تعیین شود.

متغیر درون زا چیست؟

متغیرهای درون زا برعکس متغیرهای برون زا هستند که متغیرهای مستقل یا نیروهای خارجی هستند. با این حال، متغیرهای برون زا می توانند بر عوامل درون زا تأثیر بگذارند.

در اقتصاد و آمار، متغیر درون‌زا (Endogenous Variable) متغیری است که مقدار آن درون مدل تعیین می‌شود و تحت تأثیر سایر متغیرهای مدل قرار دارد. این متغیر برخلاف متغیر برون‌زا (Exogenous Variable) است که از خارج مدل وارد می‌شود و بر متغیرهای دیگر تأثیر می‌گذارد ولی خودش تحت تأثیر آن‌ها نیست.

مثال‌هایی از متغیر درون‌زا:

1. در مدل عرضه و تقاضا

• قیمت (P) و مقدار (Q) هر دو متغیر درون‌زا هستند.
• چون قیمت و مقدار تعادلی در نتیجه‌ی تقاطع منحنی‌های عرضه و تقاضا تعیین می‌شوند.

2. در مدل رشد اقتصادی

• اگر مدل شامل رابطه‌ای بین سرمایه‌گذاری (I) و تولید ناخالص داخلی (GDP) باشد، و سرمایه‌گذاری تابعی از GDP باشد، آنگاه:
  • GDP یک متغیر درون‌زا است چون درون مدل و تحت تأثیر سرمایه‌گذاری تعیین می‌شود.

3. در مدل مصرف

در اینجا مصرف به درآمد وابسته است، پس مصرف یک متغیر درون‌زا است.

4. در مدل‌های اقتصادسنجی

• اگر در یک مدل رگرسیون، متغیر توضیحی (مثلاً درآمد) با خطای مدل همبستگی داشته باشد، آن متغیر درون‌زا تلقی می‌شود و باید با روش‌هایی مانند متغیر ابزاری (IV) اصلاح شود.

نکات کلیدی

• متغیرهای درون زا متغیرهایی در یک مدل آماری هستند که با رابطه آنها با سایر متغیرها تغییر یا تعیین می شوند.
• متغیرهای درون زا متغیرهای وابسته هستند، به این معنی که با عوامل دیگر همبستگی دارند - اگرچه می تواند همبستگی مثبت یا منفی باشد.
• متغیرهای درون زا در مدل‌ سازی اقتصادی مهم هستند زیرا نشان می‌دهند که آیا یک متغیر اثر خاصی ایجاد می‌کند یا خیر.