قانون گرشام Gresham's Law

قانون گرشام اصلی اقتصادی است که بیان می‌کند:
«پول بد، پول خوب را از گردش خارج می‌کند.»
این قانون در زمینه بازارهای پولی و ارزی کاربرد دارد و ریشه آن به دوران استفاده از فلزات گران‌بها در ضرب سکه‌ها بازمی‌گردد.

قانون گرشام چیست؟

با گذر زمان و تغییر ترکیب فلزات سکه‌ها، مردم تمایل پیدا کردند سکه‌های باارزش‌تر را نگه دارند و سکه‌های کم‌ارزش‌تر را در معاملات استفاده کنند، که باعث کاهش کیفیت پول در گردش شد.

نکات کلیدی:

• قانون گرشام نشان می‌دهد که پول با ارزش کمتر (پول بد) در گردش باقی می‌ماند، در حالی که پول با ارزش بیشتر (پول خوب) توسط مردم احتکار می‌شود.
• این قانون در گذشته بیشتر در مورد سکه‌های فلزی صدق می‌کرد، اما امروزه در اقتصادهای مدرن نیز در قالب پول‌های کاغذی و ارزهای خارجی قابل مشاهده است.
• قوانین پول قانونی (Legal Tender) باعث می‌شوند مردم مجبور باشند از پول رسمی کشور استفاده کنند، حتی اگر ارزش آن در حال کاهش باشد.
• نمونه‌ای مدرن از این قانون، ابر تورم در زیمبابوه در سال ۲۰۰۸ است، که در آن مردم ارز محلی را کنار گذاشته و از ارزهای خارجی پایدار مانند دلار آمریکا استفاده کردند.
• تغییر ترکیب فلزات در سکه‌های یک سنتی آمریکا در سال ۱۹۸۲ نیز نمونه‌ای از این قانون است؛ مردم سکه‌های قدیمی‌تر با محتوای مس بیشتر را نگه داشتند و سکه‌های جدیدتر را در گردش نگه داشتند.

مثال:

فرض کنید دو نوع سکه در بازار وجود دارد:

• سکه‌ای با ۹۰٪ نقره
• سکه‌ای با ۵۰٪ نقره

اگر هر دو سکه به‌عنوان پول قانونی پذیرفته شوند، مردم سکه‌های با نقره بیشتر را نگه می‌دارند یا ذوب می‌کنند و سکه‌های کم‌ارزش‌تر را در معاملات استفاده می‌کنند. در نتیجه، سکه‌های باارزش‌تر از بازار ناپدید می‌شوند—این همان قانون گرشام است.