اوراق قرضه بدون کوپن (Zero-Coupon Bond)

سود سرمایه‌گذار از اختلاف بین قیمت خرید و ارزش اسمی در سررسید به دست می‌آید. به همین دلیل این اوراق را گاهی اوراق تعهدی (Accrual Bond) نیز می‌نامند.

این نوع اوراق به دلیل مبلغ پرداختی مشخص در سررسید، برای اهداف بلندمدت مانند برنامه‌ریزی بازنشستگی، تأمین هزینه تحصیل فرزندان و پس‌انداز بلندمدت محبوب هستند.

اوراق قرضه بدون کوپن چگونه کار می‌کند؟

در اوراق قرضه معمولی، سرمایه‌گذار در طول دوره نگهداری، بهره‌های دوره‌ای دریافت می‌کند. اما در اوراق بدون کوپن هیچ پرداخت بهره‌ای وجود ندارد.

در عوض:

• اوراق با تخفیف قابل توجه فروخته می‌شود.
• سرمایه‌گذار تا سررسید صبر می‌کند.
• در پایان دوره ارزش کامل اسمی را دریافت می‌کند.

هرچه زمان سررسید طولانی‌تر باشد، معمولاً تخفیف اولیه نیز بیشتر خواهد بود.

مثال ساده از Zero-Coupon Bond

فرض کنید یک اوراق قرضه دارای مشخصات زیر باشد:

• ارزش اسمی: 10,000 دلار
• مدت سررسید: 10 سال
• قیمت خرید فعلی: 6,000 دلار

سرمایه‌گذار امروز اوراق را خریداری می‌کند و در زمان سررسید مبلغ کامل را دریافت خواهد کرد.

ارزش اسمی در سررسید = 10,000 دلار

قیمت خرید = 6,000 دلار

سود سرمایه گذار = 4,000 دلار

این ۴ هزار دلار همان بازده سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود.

چرا اوراق بدون کوپن با تخفیف فروخته می‌شوند؟

از آنجا که در طول عمر اوراق هیچ بهره‌ای پرداخت نمی‌شود، سرمایه‌گذار باید انگیزه‌ای برای خرید داشته باشد.

به همین دلیل ناشر اوراق را با قیمتی پایین‌تر از ارزش واقعی عرضه می‌کند تا سود سرمایه‌گذار از محل افزایش ارزش اوراق در طول زمان تأمین شود.

هرچه:

• نرخ بهره بازار بالاتر باشد
• زمان سررسید طولانی‌تر باشد

تخفیف اوراق معمولاً بیشتر خواهد بود.

چه نهادهایی اوراق بدون کوپن منتشر می‌کنند؟

منتشرکنندگان رایج این اوراق عبارت‌اند از:

• دولت‌ها
• خزانه‌داری آمریکا (U.S. Treasury)
• شرکت‌های خصوصی
• مؤسسات مالی
• شهرداری‌ها
• سازمان‌های عمومی

در ایالات متحده، اوراق معروف Treasury STRIPS از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های Zero-Coupon Bond هستند.

مزایای اوراق قرضه بدون کوپن

بازده مشخص در سررسید

سرمایه‌گذار از ابتدا می‌داند که در پایان دوره چه مبلغی دریافت خواهد کرد.

مناسب برای اهداف بلندمدت

این اوراق برای برنامه‌ریزی مالی بلندمدت بسیار کاربردی هستند.

برای مثال:

• هزینه دانشگاه فرزندان
• بازنشستگی
• خرید خانه در آینده

عدم نیاز به سرمایه‌گذاری مجدد بهره

در اوراق عادی، بهره‌های دریافتی باید مجدداً سرمایه‌گذاری شوند. در اوراق بدون کوپن چنین مشکلی وجود ندارد.

امکان خرید با سرمایه کمتر

به دلیل فروش با تخفیف، سرمایه‌گذار می‌تواند با مبلغ کمتری وارد سرمایه‌گذاری شود.

سادگی محاسبه بازده

میزان سود نهایی از ابتدا مشخص است و محاسبه آن آسان است.

معایب اوراق قرضه بدون کوپن

حساسیت بالا به نرخ بهره

این اوراق نسبت به تغییرات نرخ بهره بسیار حساس هستند.

اگر نرخ بهره بازار افزایش یابد، قیمت اوراق بدون کوپن ممکن است کاهش شدیدی پیدا کند.

نبود جریان نقدی دوره‌ای

سرمایه‌گذار تا زمان سررسید هیچ درآمد نقدی دریافت نمی‌کند.

ریسک نگهداری بلندمدت

بسیاری از این اوراق سررسیدهای طولانی دارند و سرمایه برای مدت زیادی بلوکه می‌شود.

مالیات بر سود تحقق‌نیافته

در برخی کشورها ممکن است سرمایه‌گذار موظف باشد سالانه بابت بهره فرضی (Imputed Interest) مالیات پرداخت کند؛ حتی اگر هنوز هیچ وجهی دریافت نکرده باشد.

تأثیر نرخ بهره بر اوراق بدون کوپن

یکی از ویژگی‌های مهم Zero-Coupon Bonds، واکنش شدید به تغییرات نرخ بهره است.

برای مثال:

• اگر نرخ بهره کاهش یابد، قیمت این اوراق معمولاً افزایش پیدا می‌کند.
• اگر نرخ بهره افزایش یابد، ارزش بازار آن‌ها افت می‌کند.

به همین دلیل افرادی که قصد فروش اوراق پیش از سررسید را دارند باید به ریسک نرخ بهره توجه ویژه‌ای داشته باشند.

تفاوت اوراق بدون کوپن و اوراق دارای کوپن

اوراق دارای کوپن

• بهره دوره‌ای پرداخت می‌کنند.
• جریان نقدی منظم دارند.
• حساسیت کمتری به نرخ بهره دارند.

اوراق بدون کوپن

• بهره دوره‌ای پرداخت نمی‌کنند.
• با تخفیف فروخته می‌شوند.
• سود در سررسید محقق می‌شود.
• حساسیت بیشتری به تغییرات نرخ بهره دارند.

چه کسانی از Zero-Coupon Bond استفاده می‌کنند؟

این اوراق معمولاً توسط افراد و نهادهای زیر خریداری می‌شوند:

• سرمایه‌گذاران بلندمدت
• صندوق‌های بازنشستگی
• والدین برای تأمین هزینه تحصیل فرزندان
• سرمایه‌گذاران محافظه‌کار
• شرکت‌های بیمه
• مدیران صندوق‌های درآمد ثابت

جمع‌بندی

اوراق قرضه بدون کوپن (Zero-Coupon Bond) نوعی اوراق بدهی است که بهره دوره‌ای پرداخت نمی‌کند و با قیمتی کمتر از ارزش اسمی فروخته می‌شود. سرمایه‌گذار در زمان سررسید کل ارزش اسمی اوراق را دریافت می‌کند و سود او از تفاوت میان قیمت خرید و مبلغ دریافتی حاصل می‌شود. این اوراق به دلیل بازده قابل پیش‌بینی، گزینه‌ای مناسب برای اهداف مالی بلندمدت محسوب می‌شوند، اما در مقابل نسبت به تغییرات نرخ بهره حساسیت بالایی دارند.