بازده منفی اوراق قرضه Negative Bond Yield

یعنی عملاً خریداران اوراق به منتشرکننده پول پرداخت می‌کنند تا پولشان را نگه دارد.
در نتیجه، ناشر اوراق برای گرفتن وام پول دریافت می‌کند، اما سرمایه‌گذار ضرر قطعی را می‌پذیرد.

این مفهوم معمولاً در دوره‌های بی‌ثباتی اقتصادی یا زمانی که سرمایه‌گذاران به دنبال دارایی‌های امن (Safe Haven) هستند، اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

چرا بازده اوراق قرضه می‌تواند منفی شود؟

بازده اوراق ممکن است در شرایطی منفی شود که:

• سرمایه‌گذاران بیش از ارزش اسمی (Face Value) برای خرید اوراق پرداخت می‌کنند
• و در زمان سررسید، مبلغ کمتری دریافت می‌کنند
• یا نرخ‌های بهره پایین یا منفی در اقتصاد وجود دارد
• یا سرمایه‌گذاران به دنبال امنیت هستند نه سود

به‌عبارت ساده:

قیمت اوراق ↑ بالا می‌رود
اما پرداخت‌های کوپن + ارزش اسمی ↓ مجموعاً کمتر از مبلغ خرید می‌شود.

چرا سرمایه‌گذاران اوراق با بازده منفی را می‌خرند؟

دلایل مهم شامل:

• امنیت بالا در شرایط بحران اقتصادی → اوراق دولتی امن‌ترین دارایی‌ها هستند
• انتظار افزایش ارزش ارز → سود ارزی می‌تواند زیان بازده منفی را جبران کند
• ریسک تورم منفی (Deflation) → قدرت خرید پول بازگشتی در آینده بیشتر می‌شود
• خرید توسط بانک‌های مرکزی و مدیران دارایی برای مدیریت ریسک
• الزام‌های قانونی برخی صندوق‌ها برای نگه داشتن اوراق دولتی با هر نوع بازدهی

بازار ثانویه چگونه می‌تواند بازده منفی ایجاد کند؟

حتی اگر اوراق کوپن مثبت داشته باشد،
وقتی این اوراق در بازار ثانویه معامله می‌شود،
افزایش شدید قیمت می‌تواند بازده مؤثر آن را منفی کند.

برای مثال:

• یک اوراق با ارزش اسمی ۱۰۰ دلار و کوپن ۱٪
• اگر به ۱۰۵ دلار خریداری شود
• مجموع کوپن‌های دریافتی در طول دوره کمتر از تفاوت قیمت خرید و بازپرداخت نهایی است

نتیجه → بازده منفی

مثال ساده از بازده منفی

فرض کن اوراق دولتی ۳ ساله دارای:

• ارزش اسمی = ۱۰۰ دلار
• کوپن سالانه = ۱٪ (مجموع ۳ دلار در ۳ سال)

اما تو آن را در بازار به قیمت ۱۰۴ دلار می‌خری.

در سررسید:

• ۳ دلار کوپن دریافت می‌کنی
• ۱۰۰ دلار هم اصل پول را پس می‌گیری

مجموع دریافتی = ۱۰۳ دلار
در حالی‌که پرداختی تو = ۱۰۴ دلار

بازده نهایی → منفی ۱ دلار

این یعنی بازده منفی.

نکات کلیدی

• بازده منفی زمانی رخ می‌دهد که سرمایه‌گذار بیش از ارزش اسمی پرداخت کند و در سررسید مبلغ کمتری بگیرد.
• در دوره‌های بحران اقتصادی، اوراق با بازده منفی به‌عنوان پناهگاه امن خریداری می‌شوند.
• ریسک تورم منفی و انتظارات نرخ ارز می‌توانند این خرید را توجیه کنند.
• بازده منفی معمولاً در بازار ثانویه به دلیل افزایش شدید قیمت اوراق ایجاد می‌شود.
• اگر مجموع کوپن‌ها نتواند پرمیوم پرداخت‌شده را جبران کند، بازده منفی خواهد شد.