پورتفوی بازار Market Portfolio

پورتفوی بازار (Market Portfolio) یک مفهوم نظری است که مجموعه‌ای از همه دارایی‌های قابل سرمایه‌گذاری در بازار را شامل می‌شود؛ هر دارایی نیز به نسبت ارزش بازار خود در این پورتفوی وزن می‌گیرد.

این مفهوم پایهٔ بسیاری از نظریه‌های مالی مدرن، به‌ویژه مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای (CAPM) است.
پورتفوی بازار به‌عنوان معیار نهایی برای بازار در نظر گرفته می‌شود، زیرا تنها ریسک سیستماتیک—یعنی ریسکی که از طریق تنوع‌بخشی قابل حذف نیست—را در خود نگه می‌دارد.

هرچند ایجاد یک پورتفوی واقعی شامل تمام دارایی‌های قابل سرمایه‌گذاری جهان تقریباً غیرممکن است، درک اصول آن می‌تواند استراتژی‌های سرمایه‌گذاری را بسیار بهبود دهد.

نکات کلیدی درباره Market Portfolio

۱. پورتفوی بازار شامل تمام کلاس‌های داراییِ قابل سرمایه‌گذاری است

این پورتفوی شامل همه چیز می‌شود:

• سهام داخلی و خارجی
• اوراق قرضه
• املاک و مستغلات
• کالاها
• ارزها
• صندوق‌ها
• حتی دارایی‌های جایگزین

همه این دارایی‌ها بر اساس سهمشان در ارزش کل بازار جهانی وزن‌دهی می‌شوند.

مثال:
اگر سهام ۵۵٪ از ارزش بازار جهانی باشد و اوراق قرضه ۳۵٪، در پورتفوی بازار نیز دقیقاً همین نسبت‌ها وجود دارد.

۲. هدف: نمایش ریسک سیستماتیک، نه ریسک فردی

پورتفوی بازار تنها در معرض ریسک سیستماتیک (Systematic Risk) است؛ یعنی:

• رکود اقتصادی
• تورم
• تغییر نرخ بهره
• شوک‌های جهانی

این نوع ریسک قابل حذف نیست، حتی با تنوع‌بخشی گسترده.

در مقابل، ریسک غیرسیستماتیک (Unsystematic Risk)—مثل مشکلات مدیریتی یک شرکت—با تنوع‌بخشی کامل حذف می‌شود.

۳. پورتفوی بازار پایهٔ مدل CAPM است

طبق مدل CAPM:

در اینجا:

• R_m​ = بازده پورتفوی بازار
• β= میزان ریسک سیستماتیک نسبت به بازار

مثال:
اگر سهمی بتای 1.5 داشته باشد، یعنی ریسک بیشتری نسبت به بازار دارد و باید بازده بیشتری هم ارائه دهد.

۴. پورتفوی بازار یک مفهوم نظری است (Roll’s Critique)

طبق انتقاد رول (Roll’s Critique)، یافتن پورتفوی بازار واقعی غیرممکن است، چون:

• نمی‌توان همه دارایی‌های سرمایه‌پذیر دنیا را شناسایی کرد
• وزن‌دهی دقیق نیازمند داده‌های کامل است
• حتی دارایی‌های خصوصی یا هنری نیز باید لحاظ شوند

بنابراین پورتفوی بازار فقط مدلی ایده‌آل برای تئوری‌های مالی است.

۵. مطالعات مربوط به بازده بازار از این مفهوم استفاده می‌کنند

تحلیلگران بازده واقعی بازار را بررسی می‌کنند تا عوامل اثرگذار بر:

• بازده بلندمدت
• ریسک
• تنوع‌پذیری
• نرخ رشد واقعی

را درک کنند.

مثال:
بازده بازار سهام جهانی در طول تاریخ شامل دوره‌های رشد ترکیبی بالا و دوره‌های رکود بوده است.