صنعتی‌سازی جایگزینی واردات Import Substitution Industrialization

این رویکرد در قرن بیستم، به‌ویژه در کشورهای آمریکای لاتین، محبوبیت زیادی داشت. در ابتدا موفقیت‌هایی به همراه داشت، اما در دهه‌های بعد با چالش‌هایی مواجه شد و بسیاری از کشورها به سمت سیاست‌های مبتنی بر بازار آزاد حرکت کردند.

نکات کلیدی

1. هدف ISI
   ایجاد صنایع داخلی قدرتمند برای تولید کالاهایی که قبلاً وارد می‌شدند، به‌منظور کاهش وابستگی به واردات و افزایش خودکفایی اقتصادی.

2. ابزارهای ISI
   برای حمایت از صنایع داخلی، دولت‌ها از ابزارهایی مانند:

   • تعرفه‌های بالا بر واردات
   • سهمیه‌های وارداتی (Import Quotas)
   • وام‌های دولتی و یارانه‌ها
     استفاده می‌کردند تا تولید داخلی را رقابتی کنند.

3. تعارض با نظریه مزیت نسبی
   ISI با نظریه مزیت نسبی (Comparative Advantage) در تضاد است؛ زیرا این نظریه توصیه می‌کند کشورها در تولید کالاهایی که در آن مزیت دارند تخصص یابند و از طریق تجارت بین‌المللی نیازهای دیگر را تأمین کنند.

4. محبوبیت و افول ISI
   این سیاست در قرن بیستم، به‌ویژه در آمریکای لاتین، بسیار رایج بود. اما از دهه 1980 و 1990، به دلیل مشکلات اقتصادی مانند بدهی‌های خارجی، ناکارآمدی صنایع داخلی و کاهش رقابت‌پذیری، بسیاری از کشورها به سمت سیاست‌های بازار آزاد و تجارت جهانی حرکت کردند.

5. پایه نظری ISI
   ISI بر اساس اقتصاد ساختاری (Structuralist Economics) شکل گرفت که بر بررسی ساختارهای سیاسی، اجتماعی و نهادی هر کشور در فرآیند توسعه اقتصادی تأکید دارد.

مثال ساده

فرض کنید کشوری قبلاً خودروهای خارجی وارد می‌کرد. با اجرای ISI، دولت تعرفه‌های سنگین بر واردات خودرو وضع می‌کند و به شرکت‌های داخلی وام و یارانه می‌دهد تا خودرو تولید کنند. هدف این است که مردم خودرو داخلی بخرند و وابستگی به واردات کاهش یابد.