شاخص هرفیندال-هیرشمن Herfindahl-Hirschman Index

شاخص HHI معیاری برای سنجش میزان تمرکز بازار و اندازه‌ی شرکت‌ها نسبت به کل صنعت است. این شاخص با مربع کردن سهم بازار هر شرکت و سپس جمع کردن این مقادیر محاسبه می‌شود.

شاخص هرفیندال-هیرشمن (Herfindahl-Hirschman Index - HHI) چیست؟

مقدار HHI بین نزدیک به صفر تا ۱۰٬۰۰۰ متغیر است:

• مقادیر پایین نشان‌دهنده‌ی بازار رقابتی با شرکت‌های متعدد و سهم‌های کوچک است.
• مقادیر بالا نشان‌دهنده‌ی بازار متمرکز با تعداد کمی شرکت بزرگ است.

فرمول محاسبه

این نشان‌دهنده‌ی یک بازار بسیار متمرکز است.

طبقه‌بندی بازار بر اساس HHI

• HHI کمتر از 1500: بازار رقابتی
• HHI بین 1500 تا 2500: بازار با تمرکز متوسط
• HHI بیشتر از 2500: بازار بسیار متمرکز

کاربردهای HHI

• تحلیل رقابت بازار: برای ارزیابی میزان رقابت در یک صنعت.
• بررسی ادغام و تملک (M&A): قبل و بعد از ادغام شرکت‌ها برای سنجش اثر بر تمرکز بازار.
• تصمیم‌گیری‌های ضدانحصار: نهادهای نظارتی از این شاخص برای جلوگیری از ایجاد انحصار استفاده می‌کنند.

مزایا و محدودیت‌ها

• مزیت: محاسبه ساده و قابل فهم.
• محدودیت:
  • پیچیدگی‌های واقعی بازار را در نظر نمی‌گیرد (مثل موانع ورود یا قدرت چانه‌زنی).
  • فقط بر اساس سهم بازار است، نه رفتار رقابتی شرکت‌ها.