خطر اخلاقی Moral Hazard

این شرایط زمانی رخ می‌دهد که یک طرف:

• اطلاعات ناقص، اشتباه یا گمراه‌کننده درباره دارایی‌ها، بدهی‌ها یا توان اعتباری خود ارائه دهد،
• یا انگیزه پیدا کند که ریسک‌های غیرمعمول و خطرناک انجام دهد، چون می‌داند اگر اوضاع خراب شود، هزینه آن را دیگران پرداخت می‌کنند.

خطر اخلاقی در هر نوع قرارداد یا رابطه دوطرفه ممکن است رخ دهد. هرچقدر یک طرف مسئولیت‌پذیری کمتری در قبال پیامدهای ریسک داشته باشد، احتمال بروز Moral Hazard بیشتر می‌شود.

نمونه برجسته آن در بحران مالی ۲۰۰۸ دیده شد؛ بانک‌ها به افراد با اعتبار پایین وام‌های خطرناک می‌دادند، چون اطمینان داشتند در صورت بروز بحران، دولت آن‌ها را نجات (Bailout) خواهد کرد—دقیقاً یک نمونه کلاسیک از خطر اخلاقی.

نکات کلیدی درباره Moral Hazard

• خطر اخلاقی زمانی رخ می‌دهد که یک طرف بدون تحمل پیامدهای احتمالی، ریسک‌های بالاتر انجام می‌دهد.
• در وام‌دهی، بیمه، مالی و روابط کارفرما–کارمند بسیار رایج است.
• در بحران ۲۰۰۸، بانک‌ها به‌دلیل انتظار از کمک مالی دولت، وام‌های بسیار پرریسک به افراد فاقد صلاحیت اعطا کردند—نمونه بارز Moral Hazard.

مثال‌های کاربردی برای درک بهتر Moral Hazard

• مثال ۱: بیمه خودرو
  فردی که بیمه کامل دارد ممکن است با بی‌احتیاطی رانندگی کند چون می‌داند هزینه خسارت را بیمه می‌دهد.

• مثال ۲: کارفرما و کارمند
  کارمندی که مطمئن است شرکت او را اخراج نمی‌کند، ممکن است کمتر تلاش کند یا دیر سر کار حاضر شود.

• مثال ۳: بانک‌ها و وام‌ها
  بانک‌ها ممکن است وام‌های پرخطر بدهند چون می‌دانند در صورت بحران، دولت برای جلوگیری از ورشکستگی سیستم مالی، آن‌ها را نجات خواهد داد.

• مثال ۴: مدیریت مالی شرکت‌ها
  مدیرانی که می‌دانند در صورت شکست پروژه شرکت هزینه را می‌پردازد، ممکن است روی پروژه‌های بسیار پرخطر سرمایه‌گذاری کنند.

• مثال ۵: قراردادهای خدماتی
  وقتی پیمانکار می‌داند هزینه‌های اضافی پروژه را کارفرما پوشش می‌دهد، ممکن است هزینه‌ها را بیش‌ازحد افزایش دهد.