کالای گیفن Giffen Good

کالای گیفن نوعی کالای اقتصادی است که برخلاف قانون معمول تقاضا عمل می‌کند. در شرایط عادی، وقتی قیمت یک کالا بالا می‌رود، تقاضا برای آن کاهش می‌یابد. اما در مورد کالای گیفن، با افزایش قیمت، تقاضا نیز افزایش می‌یابد.

کالای گیفن چیست؟

این پدیده به نام سر رابرت گیفن (Sir Robert Giffen) نام‌گذاری شده است، که نخستین بار این رفتار غیرعادی را در کالاهای ضروری و ارزان‌قیمت مانند نان و برنج مشاهده کرد.

نکات کلیدی

1. کالای گیفن قانون تقاضا را نقض می‌کند: با افزایش قیمت، تقاضا نیز بالا می‌رود.
2. این کالاها معمولاً ضروری، ارزان و بدون جایگزین مناسب هستند.
3. اثر درآمدی در این کالاها از اثر جانشینی قوی‌تر است؛ یعنی افراد با افزایش قیمت، مجبور می‌شوند بیشتر از آن کالا مصرف کنند چون توان خرید کالاهای بهتر را ندارند.
4. نمونه تاریخی آن، برنج در استان هونان چین است که در مطالعات اقتصادی به‌عنوان کالای گیفن شناخته شده است.
5. کالای گیفن با کالای وبلن (Veblen Good) تفاوت دارد؛ کالای وبلن به دلیل پرستیژ اجتماعی و لوکس بودن با افزایش قیمت، تقاضایش بیشتر می‌شود.

مثال کاربردی

فرض کنید خانواده‌ای کم‌درآمد برای تغذیه خود بیشتر از نان استفاده می‌کند. اگر قیمت نان بالا برود، آن‌ها ممکن است مقدار بیشتری نان بخرند چون دیگر توان خرید گوشت یا سبزیجات را ندارند. در نتیجه، نان به کالای گیفن تبدیل می‌شود.

مقایسه با سایر کالاها