اثر خارجی Externality

اثر خارجی هزینه یا فایده‌ ای است که توسط یک طرف ایجاد می‌شود اما از نظر مالی توسط طرف دیگر متحمل یا دریافت می‌شود. اثرات خارجی می‌توانند منفی یا مثبت باشند. اثر خارجی منفی، تحمیل غیرمستقیم هزینه توسط یک طرف به طرف دیگر است. از سوی دیگر، اثر خارجی مثبت زمانی است که یک طرف در نتیجه اقدامات انجام شده توسط طرف دیگر، منفعت غیرمستقیمی دریافت می‌کند.

اثر خارجی چیست؟

اثر خارجی می‌تواند ناشی از تولید یا مصرف یک کالا یا خدمات باشد. هزینه‌ها و مزایا می‌توانند هم خصوصی - برای یک فرد یا یک سازمان - یا اجتماعی باشند، به این معنی که می‌توانند بر کل جامعه تأثیر بگذارند.

اثر خارجی یا Externality به وضعیتی گفته می‌شود که در آن فعالیت یک فرد یا شرکت، بدون پرداخت یا دریافت هزینه‌ای، بر رفاه دیگران تأثیر می‌گذارد. این تأثیر می‌تواند مثبت یا منفی باشد.

در ادامه چند مثال ساده و قابل درک از اثرات خارجی آورده‌ام:

اثر خارجی منفی (Negative Externality):

1. آلودگی هوا توسط کارخانه‌ها:
   کارخانه‌ای که در فرآیند تولید خود گازهای آلاینده منتشر می‌کند، ممکن است هزینه‌ای برای آلودگی ایجادشده پرداخت نکند، اما مردم اطراف دچار مشکلات تنفسی شوند.

2. ترافیک و شلوغی جاده‌ها:
   وقتی افراد زیادی با خودرو شخصی در یک زمان خاص به خیابان‌ها می‌آیند، باعث کندی حرکت و اتلاف وقت دیگران می‌شوند.

اثر خارجی مثبت (Positive Externality):

1. واکسیناسیون:
   وقتی فردی واکسن می‌زند، نه تنها خودش در برابر بیماری مقاوم می‌شود، بلکه احتمال انتقال بیماری به دیگران را نیز کاهش می‌دهد.

2. تحصیلات:
   فردی که تحصیل می‌کند، نه تنها خودش سود می‌برد، بلکه جامعه نیز از دانش و مهارت او بهره‌مند می‌شود (مثلاً با افزایش بهره‌وری یا نوآوری).

نکات کلیدی

• اثر خارجی رویدادی است که به عنوان محصول جانبی رویداد دیگری رخ می‌دهد.
• اثر خارجی می‌تواند خوب یا بد باشد و اغلب به عنوان اثر خارجی مثبت یا اثر خارجی منفی شناخته می‌شود.
• اثر خارجی همچنین می‌تواند زمانی ایجاد شود که چیزی ساخته شود (اثر خارجی تولید) یا استفاده شود (اثر خارجی مصرف).
• آلودگی ناشی از رفت و آمد به محل کار یا نشت مواد شیمیایی ناشی از زباله‌های ذخیره شده نامناسب، نمونه‌هایی از اثرات خارجی هستند. دولت‌ها و شرکت‌ها می‌توانند با اقدامات مالی و اجتماعی، اثرات جانبی را اصلاح کنند.