کار در جریان ساخت (Work-in-Progress یا WIP)

این مبلغ در ترازنامه به عنوان کار در جریان ساخت ثبت می‌شود.

تفاوت WIP و مواد اولیه

مواد اولیه:

• هنوز وارد تولید نشده‌اند.
• آماده مصرف هستند.

کار در جریان ساخت:

• وارد فرآیند تولید شده‌اند.
• بخشی از عملیات روی آن‌ها انجام شده است.

تفاوت WIP و کالای نهایی

کار در جریان ساخت:

• هنوز ناقص است.
• قابل فروش نیست.

کالای نهایی:

• تولید کاملاً تکمیل شده است.
• آماده عرضه به بازار است.

مثال

در کارخانه تولید تلفن همراه:

• قطعات موجود در انبار = مواد اولیه
• گوشی‌های مونتاژشده اما بدون تست نهایی = WIP
• گوشی‌های بسته‌بندی‌شده = کالای نهایی

روش محاسبه WIP

حسابداران معمولاً درصد تکمیل محصول را برآورد می‌کنند.

برای مثال:

اگر محصول:

• 100 درصد مواد اولیه دریافت کرده باشد
• 60 درصد عملیات تولید روی آن انجام شده باشد

بخشی از هزینه‌های دستمزد و سربار بر اساس همان درصد تکمیل به WIP تخصیص داده می‌شود.

هزینه‌یابی مرحله‌ای (Process Costing) و WIP

در شرکت‌هایی که محصولات مشابه و انبوه تولید می‌کنند، از هزینه‌یابی مرحله‌ای (Process Costing) استفاده می‌شود.

نمونه‌ها:

• کارخانه نوشابه
• تولیدکنندگان پلاستیک
• صنایع غذایی
• تولید کاغذ

در این روش هزینه‌ها در هر بخش تولید جمع‌آوری می‌شوند و محصولات نیمه‌کامل به عنوان WIP ثبت می‌شوند.

مثال تولید شانه پلاستیکی

فرض کنید یک کارخانه شانه پلاستیکی تولید می‌کند.

مراحل تولید:

1. قالب‌گیری پلاستیک
2. رنگ‌آمیزی
3. بسته‌بندی

شانه‌هایی که از بخش قالب‌گیری خارج شده اما هنوز رنگ نشده‌اند، WIP محسوب می‌شوند.

با انتقال به هر بخش جدید، هزینه‌های بیشتری به محصول اضافه می‌شود.

هزینه‌یابی سفارش کار (Job Costing)

برخلاف تولید انبوه، در برخی کسب‌وکارها هر پروژه منحصر به فرد است.

مانند:

• شرکت‌های ساختمانی
• طراحی داخلی
• پروژه‌های مهندسی
• تعمیرات خاص

در این شرایط از هزینه‌یابی سفارش کار (Job Costing) استفاده می‌شود.

مثال

شرکت تعمیر سقف ساختمان را در نظر بگیرید.

هر پروژه:

• متراژ متفاوتی دارد.
• مواد اولیه متفاوتی نیاز دارد.
• ساعات کاری متفاوتی مصرف می‌کند.

بنابراین هزینه‌ها برای هر پروژه به‌صورت جداگانه ثبت می‌شوند و پروژه‌های ناتمام به عنوان Work-in-Progress محسوب می‌شوند.

مزایای مدیریت صحیح WIP

• کنترل بهتر تولید
• کاهش هزینه‌های انبارداری
• شناسایی گلوگاه‌های تولید
• بهبود برنامه‌ریزی تولید
• افزایش بهره‌وری
• گزارشگری مالی دقیق‌تر

معایب WIP بیش از حد

اگر حجم کار در جریان ساخت زیاد شود، ممکن است مشکلاتی ایجاد کند:

• بلوکه شدن سرمایه
• افزایش هزینه نگهداری
• طولانی شدن چرخه تولید
• دشواری مدیریت موجودی
• افزایش احتمال ضایعات

به همین دلیل بسیاری از شرکت‌ها تلاش می‌کنند سطح WIP را در حد بهینه نگه دارند.

نقش WIP در مدیریت زنجیره تأمین

در مدیریت تولید و زنجیره تأمین، WIP یکی از مهم‌ترین شاخص‌های عملکرد است.

سطح مناسب WIP می‌تواند:

• زمان تحویل را کاهش دهد.
• بهره‌وری کارخانه را افزایش دهد.
• جریان تولید را روان‌تر کند.
• هزینه‌های عملیاتی را کاهش دهد.

نکات کلیدی

• کار در جریان ساخت (Work-in-Progress یا WIP) به محصولاتی گفته می‌شود که وارد فرآیند تولید شده‌اند اما هنوز تکمیل نشده‌اند.
• WIP بین مواد اولیه و کالای نهایی قرار می‌گیرد.
• ارزش WIP شامل مواد اولیه، دستمزد مستقیم و سربار تولید است.
• WIP یکی از اجزای موجودی کالا در ترازنامه شرکت محسوب می‌شود.
• مدیریت صحیح WIP به کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری کمک می‌کند.
• حجم بیش از حد کار در جریان ساخت می‌تواند سرمایه شرکت را درگیر کرده و کارایی عملیاتی را کاهش دهد.