میلتون فریدمن Milton Friedman

اندیشه‌های او نقش مهمی در بازتعریف سیاست‌های کلان اقتصادی داشت و چالش جدی‌ای برای نظریات رایج کینزی‌ها ایجاد کرد؛ یعنی دیدگاهی که معتقد بود سیاست مالی دولت—از طریق هزینه‌کرد و مالیات—ابزار اصلی مدیریت اقتصاد است.

فریدمن در مقابل استدلال می‌کرد که کنترل عرضه پول بسیار مهم‌تر از دخالت‌های دولتی است و می‌تواند مسیر رشد اقتصادی و ثبات قیمت‌ها را مشخص کند.

چالش با کینزی‌ها و اهمیت سیاست پولی

در دهه‌هایی که سیاست‌های مالی بر اقتصاد جهان مسلط بود، فریدمن با تأکید بر نقش پول و بانک مرکزی در کنترل تورم و جلوگیری از بحران، دیدگاه‌های اقتصادی را دگرگون کرد.
او نشان داد که دولت در بسیاری از مواقع با افزایش هزینه‌ها و مداخله‌های بیش‌ازحد، باعث ایجاد نوسانات شدید اقتصادی می‌شود.

نظریه‌های فریدمن پایه‌گذار تعریف نوینی از سیاست پولی شدند که بر:

• نرخ رشد ثابت عرضه پول
• محدودسازی نقش دولت
• و آزادی بیشتر بازارها

تکیه دارد.

پیش‌بینی رکود تورمی (Stagflation) و نقد منحنی فیلیپس

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای فریدمن، پیش‌بینی رکود تورمی در دهه ۱۹۷۰ بود؛ وضعیتی که به‌طور هم‌زمان شامل تورم بالا و بیکاری زیاد است.
این پدیده نقطه ‌ضعف بزرگی برای نظریه‌های کینزی بود، زیرا منحنی فیلیپس ادعا می‌کرد تورم و بیکاری رابطه معکوس دارند.

فریدمن نشان داد که در بلندمدت اقتصاد به نرخ طبیعی بیکاری خود برمی‌گردد و تلاش دولت برای کاهش بیکاری از طریق تزریق پول تنها باعث تورم می‌شود.

این نظریه‌ها پایه‌ای برای اقتصاد کلان مدرن و سیاست‌های بانک‌های مرکزی مانند هدف‌گذاری تورم شدند.

افول پول‌گرایی در عمل

اگرچه ایده‌های فریدمن بسیار تأثیرگذار بودند، اما اجرای سیاست پول‌گرایی در دهه ۱۹۸۰ با مشکلاتی روبه‌رو شد، زیرا:

• اندازه‌گیری دقیق عرضه پول دشوار بود
• رابطه میان عرضه پول و تورم در برخی دوره‌ها ضعیف شد
• اقتصاد جهانی پیچیده‌تر از مدل‌های اولیه پول‌گرایان بود

به همین دلیل، بسیاری از دولت‌ها و بانک‌های مرکزی از اجرای کامل پول‌گرایی فاصله گرفتند، اگرچه بخش‌هایی از نظریات او همچنان تاثیری بنیادین دارند.

میلتون فریدمن به‌عنوان یک روشنفکر عمومی

فریدمن فقط یک اقتصاددان دانشگاهی نبود؛ او یکی از مهم‌ترین مروجان عمومی اقتصاد در رسانه‌ها و میان مردم بود.
کتاب‌ها، سخنرانی‌ها و برنامه‌های تلویزیونی او مانند Free to Choose مفاهیم پیچیده اقتصادی را به‌زبان ساده توضیح می‌دادند.
او همیشه از:

• آزادی فردی
• بازار آزاد
• کاهش مداخله دولت

دفاع می‌کرد و به همین دلیل، تأثیر عمیقی بر سیاست‌های اقتصادی دهه‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۰ گذاشت.

نکات کلیدی

• میلتون فریدمن اقتصاددان نوبلی و از بزرگ‌ترین مدافعان سرمایه‌داری آزاد و پول‌گرایی بود.
• او با نظریات کینزی مخالفت کرد و کنترل عرضه پول را مهم‌ترین ابزار سیاست اقتصادی دانست.
• پیش‌بینی رکود تورمی و نقد منحنی فیلیپس از نقاط برجسته اندیشه اوست.
• اجرای پول‌گرایی در دهه ۱۹۸۰ با چالش‌هایی مواجه شد و از رونق افتاد، اما نظریات او همچنان تأثیرگذار است.
• فریدمن یک روشنفکر عمومی برجسته بود که اقتصاد را برای عموم قابل‌فهم کرد و بر آزادی و کاهش نقش دولت تأکید داشت.