مونتاریسم Monetarism

در حالی که مکتب کینزی بر سیاست‌های مالی (مانند افزایش هزینه‌های دولت) برای مدیریت تقاضا تأکید دارد، مونتاریسم تمرکز را بر سیاست پولی و نقش بانک مرکزی قرار می‌دهد.

پایه نظری مونتاریسم: نظریه مقداری پول

در قلب مونتاریسم، نظریه مقداری پول (Quantity Theory of Money) قرار دارد. طبق این نظریه:

• تغییر در عرضه پول → موجب تغییر در قیمت‌ها, تولید و اشتغال می‌شود
• رشد بیش از حد پول → تورم بلندمدت ایجاد می‌کند
• رشد محدود و قابل‌پیش‌بینی پول → رشد طبیعی اقتصاد را پشتیبانی می‌کند

فرمول مشهور این نظریه:
MV = PQ
(M = حجم پول، V = سرعت گردش پول، P = سطح قیمت‌ها، Q = تولید واقعی)

دیدگاه میلتون فریدمن

میلتون فریدمن که رهبر این مکتب بود، اعتقاد داشت:

• دولت باید عرضه پول را به‌صورت آهسته، ثابت و قابل‌پیش‌بینی افزایش دهد
• دخالت بیش از حد دولت یا افزایش شدید نقدینگی، اقتصاد را بی‌ثبات می‌کند
• تورم همیشه و همه‌جا یک پدیده پولی است

دیدگاه‌های او در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ تأثیر مهمی بر سیاست‌های پولی جهان داشت.

تفاوت مونتاریسم و اقتصاد کینزی

مزایا و نقاط قوت مونتاریسم

• تأکید قوی بر کنترل تورم
• نقش‌دهی به بانک مرکزی مستقل
• ارائه مسیر روشن برای سیاست پولی باثبات
• مناسب برای کشورهایی که تورم شدید دارند

انتقادات و محدودیت‌ها

• در دنیای واقعی، سرعت گردش پول ثابت نیست
• اقتصاد همیشه به سیاست پولی واکنش پیش‌بینی‌پذیر ندارد
• بحران‌های مالی نشان دادند که حتی با کنترل پول، رکود ممکن است رخ دهد
• گاهی نادیده گرفتن سیاست مالی می‌تواند اشتباه باشد

اگرچه مونتاریسم در دهه‌های اخیر کمتر طرفدار داشته، اما توجه به کنترل تورم همچنان بخش مهمی از سیاست‌گذاری اقتصادی مدرن است.

جمع‌بندی

مونتاریسم می‌گوید که کلید ثبات اقتصادی در کنترل عرضه پول است.
این نظریه با تأکید بر نقش بانک مرکزی و کنترل تورم، پایه بسیاری از سیاست‌های پولی امروزی را شکل داده است.
در مقابل، اقتصاد کینزی نقش بیشتری برای دولت قائل است.

با وجود کاهش محبوبیت این مکتب در سال‌های اخیر، ایده‌های اصلی آن—به‌ویژه اهمیت جلوگیری از رشد بیش‌حد نقدینگی—همچنان در سیاست‌های اقتصادی جهان دیده می‌شود.