Skip to main content

بازی با مجموع صفر (Zero-Sum Game)

نام "واژه" را وارد کنید.
Term شرح
بازی با مجموع صفر (Zero-Sum Game)

بازی با مجموع صفر (Zero-Sum Game) مفهومی در نظریه بازی‌ها (Game Theory) است که به موقعیتی اشاره دارد که در آن سود یک طرف دقیقاً برابر با زیان طرف دیگر است. در چنین شرایطی، مجموع سود و زیان همه شرکت‌کنندگان برابر با صفر خواهد بود.

بازی با مجموع صفر (Zero-Sum Game) چیست؟

به بیان ساده، هر مقدار که یک فرد برنده شود، همان مقدار را فرد یا افراد دیگر از دست می‌دهند. بنابراین هیچ ارزش یا ثروت جدیدی در سیستم ایجاد نمی‌شود و فقط ثروت میان مشارکت‌کنندگان جابه‌جا می‌شود.

بازی با مجموع صفر چگونه کار می‌کند؟

فرض کنید دو نفر روی نتیجه یک مسابقه شرط‌بندی می‌کنند:

  • هر نفر 100 دلار وارد بازی می‌کند.
  • مجموع پول موجود 200 دلار است.

اگر یکی از افراد برنده شود:

  • برنده 200 دلار دریافت می‌کند.
  • بازنده 100 دلار خود را از دست می‌دهد.

در این حالت:

  • سود یک نفر = 100 دلار
  • زیان نفر دیگر = 100 دلار

مجموع خالص = صفر

این دقیقاً نمونه‌ای از یک Zero-Sum Game است.

چرا به آن «مجموع صفر» گفته می‌شود؟

اگر تمام سودها و زیان‌های شرکت‌کنندگان با یکدیگر جمع شوند، نتیجه برابر صفر خواهد بود.

مثال:

فرد A : +500 دلار
 
فرد B : -300 دلار
 
فرد C : -200 دلار
 
مجموع = صفر

بنابراین هیچ ثروت جدیدی ایجاد نشده و فقط میان افراد مختلف توزیع مجدد شده است.

نمونه‌های رایج بازی با مجموع صفر

شطرنج

شطرنج یکی از معروف‌ترین نمونه‌های بازی با مجموع صفر است.

  • اگر یک بازیکن برنده شود، دیگری بازنده خواهد بود.
  • سود یک طرف برابر زیان طرف مقابل است.

پوکر

در پوکر، پولی که برندگان کسب می‌کنند از جیب بازندگان تأمین می‌شود.

شرط‌بندی

شرط‌بندی‌های ورزشی و بسیاری از قمارها نیز نمونه‌ای از بازی‌های مجموع صفر هستند.

بازی با مجموع صفر در بازارهای مالی

برخی بخش‌های بازارهای مالی نیز ماهیت مجموع صفر دارند.

به ویژه:

  • معاملات آتی (Futures)
  • قراردادهای اختیار معامله (Options)
  • برخی قراردادهای مشتقه

در این بازارها، سود یک طرف معامله معمولاً از زیان طرف دیگر تأمین می‌شود.

مثال در بازار قرارداد آتی

فرض کنید دو معامله‌گر یک قرارداد آتی نفت منعقد می‌کنند.

  • معامله‌گر اول انتظار افزایش قیمت نفت را دارد.
  • معامله‌گر دوم انتظار کاهش قیمت را دارد.

اگر قیمت نفت افزایش یابد:

  • خریدار قرارداد سود می‌کند.
  • فروشنده قرارداد زیان می‌بیند.

مقدار سود و زیان دو طرف با یکدیگر برابر است؛ بنابراین معامله یک بازی مجموع صفر محسوب می‌شود.

معاملات اختیار معامله و بازی مجموع صفر

در بازار آپشن‌ها نیز وضعیت مشابهی وجود دارد.

برای مثال:

  • خریدار اختیار خرید (Call Option)
  • فروشنده اختیار خرید

اگر قرارداد برای خریدار سودآور شود، فروشنده متحمل زیان خواهد شد.

بنابراین اختیار معامله نیز معمولاً یک فعالیت مجموع صفر در نظر گرفته می‌شود.

آیا بازار سهام یک بازی مجموع صفر است؟

خیر، در بیشتر موارد بازار سهام یک بازی مجموع صفر نیست.

دلیل آن این است که:

  • شرکت‌ها سود تولید می‌کنند.
  • ارزش کسب‌وکارها رشد می‌کند.
  • اقتصاد توسعه می‌یابد.
  • ثروت جدید ایجاد می‌شود.

برای مثال:

اگر ارزش یک شرکت از 1 میلیارد دلار به 2 میلیارد دلار برسد، سهامداران می‌توانند همگی سود کنند بدون اینکه لزوماً فرد دیگری همان مقدار زیان ببیند.

به همین دلیل بازار سهام در بلندمدت بیشتر به یک بازی با مجموع مثبت (Positive-Sum Game) شباهت دارد.

بازی با مجموع مثبت چیست؟

در یک Positive-Sum Game همه طرف‌ها می‌توانند منتفع شوند.

نمونه‌ها:

  • تجارت بین‌المللی
  • سرمایه‌گذاری در کسب‌وکارهای موفق
  • همکاری‌های اقتصادی
  • تولید و نوآوری

در این موارد ارزش جدید خلق می‌شود و مجموع منافع بیشتر از صفر است.

تفاوت بازی مجموع صفر و مجموع مثبت

بازی مجموع صفر

  • سود یک نفر برابر زیان دیگری است.
  • ثروت جدید ایجاد نمی‌شود.
  • ارزش فقط بین طرفین جابه‌جا می‌شود.

بازی مجموع مثبت

  • چندین طرف می‌توانند همزمان سود کنند.
  • ارزش اقتصادی جدید ایجاد می‌شود.
  • کل ثروت سیستم افزایش می‌یابد.

کاربرد Zero-Sum Game در اقتصاد

اقتصاددانان و تحلیلگران از این مفهوم برای بررسی:

  • رفتار بازارها
  • رقابت تجاری
  • مذاکرات
  • معاملات مالی
  • استراتژی‌های سرمایه‌گذاری

استفاده می‌کنند.

این مفهوم به تصمیم‌گیران کمک می‌کند تشخیص دهند که آیا یک تعامل اقتصادی منجر به خلق ارزش می‌شود یا صرفاً ثروت موجود را بین افراد مختلف جابه‌جا می‌کند.

مزایای تحلیل بازی‌های مجموع صفر

درک بهتر رقابت

کمک می‌کند ماهیت رقابت میان بازیگران اقتصادی بهتر فهمیده شود.

توسعه استراتژی‌های معاملاتی

در معاملات مشتقه و بازارهای حرفه‌ای کاربرد زیادی دارد.

کمک به نظریه بازی‌ها

یکی از پایه‌ای‌ترین مفاهیم Game Theory محسوب می‌شود.

محدودیت‌های مفهوم Zero-Sum Game

همه تعاملات اقتصادی را توضیح نمی‌دهد

بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی در واقع مجموع مثبت هستند.

ایجاد نگاه اشتباه به اقتصاد

گاهی افراد تصور می‌کنند هر سودی حتماً از زیان دیگران به دست می‌آید، در حالی که در اقتصاد واقعی اغلب ارزش جدید خلق می‌شود.

پیچیدگی بازارهای واقعی

در بسیاری از بازارها نمی‌توان همه نتایج را صرفاً با مدل مجموع صفر توضیح داد.

چه کسانی از مفهوم Zero-Sum Game استفاده می‌کنند؟

این مفهوم توسط:

  • اقتصاددانان
  • تحلیلگران بازار مالی
  • معامله‌گران مشتقه
  • پژوهشگران نظریه بازی‌ها
  • مدیران استراتژی
  • سیاست‌گذاران اقتصادی

مورد استفاده قرار می‌گیرد.

جمع‌بندی

بازی با مجموع صفر (Zero-Sum Game) وضعیتی است که در آن سود یک شرکت‌کننده دقیقاً برابر با زیان شرکت‌کننده دیگر است و مجموع خالص نتایج برابر صفر می‌شود. نمونه‌های کلاسیک آن شامل شطرنج، پوکر، شرط‌بندی و برخی معاملات مشتقه مانند قراردادهای آتی و اختیار معامله است. در مقابل، بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت بازی‌های مجموع مثبت هستند که در آن‌ها ارزش جدید ایجاد می‌شود و همه طرف‌ها می‌توانند منتفع شوند.

کلیک ها - 33
Synonyms: بازی با مجموع صفر,Zero-Sum Game