Skip to main content

مبنای بازده (Yield Basis)

نام "واژه" را وارد کنید.
Term شرح
مبنای بازده (Yield Basis)

مبنای بازده (Yield Basis) روشی برای بیان قیمت یک اوراق بهادار با درآمد ثابت (Fixed-Income Security) به شکل درصد بازده به جای ارزش دلاری آن است. این روش به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند اوراق قرضه با ویژگی‌های متفاوت را راحت‌تر با یکدیگر مقایسه کنند.

مبنای بازده (Yield Basis) چیست؟

به جای اینکه فقط به قیمت اوراق نگاه کنیم، Yield Basis تمرکز را روی میزان درآمدی که اوراق نسبت به قیمت خرید ایجاد می‌کند قرار می‌دهد. به همین دلیل یکی از معیارهای پرکاربرد در تحلیل و مقایسه اوراق قرضه محسوب می‌شود.

چرا مبنای بازده اهمیت دارد؟

اوراق قرضه معمولاً از نظر موارد زیر با یکدیگر تفاوت دارند:

  • نرخ کوپن (Coupon Rate)
  • قیمت بازار
  • تاریخ سررسید
  • کیفیت اعتباری ناشر
  • میزان ریسک

مقایسه مستقیم قیمت این اوراق همیشه تصویر روشنی ارائه نمی‌دهد. Yield Basis این مشکل را با تبدیل قیمت به یک درصد بازده قابل مقایسه حل می‌کند.

📌 برای مثال، دو اوراق ممکن است قیمت‌های متفاوتی داشته باشند، اما از نظر درآمد واقعی، یکی جذاب‌تر از دیگری باشد. مبنای بازده این تفاوت را آشکار می‌کند.

فرمول محاسبه Yield Basis

فرمول ساده Yield Basis به صورت زیر است:

Yield Basis = پرداخت سالانه کوپن ÷ قیمت خرید اوراق × 100

یا:

مبنای بازده = سود سالانه اوراق ÷ قیمت خرید × 100

مثال اول: محاسبه مبنای بازده

فرض کنید یک اوراق قرضه دارای مشخصات زیر باشد:

  • ارزش اسمی: 1,000 دلار
  • نرخ کوپن: 6٪
  • قیمت خرید: 950 دلار

سود سالانه:

1,000 × 6٪ = 60 دلار
اکنون:
60 ÷ 950 × 100 = 6.32٪
بنابراین:
Yield Basis = 6.32٪

در حالی که نرخ کوپن اوراق 6 درصد است، سرمایه‌گذار چون اوراق را با تخفیف خریده، در واقع بازده بیشتری دریافت می‌کند.

مثال دوم: مقایسه دو اوراق قرضه

فرض کنید دو اوراق زیر وجود داشته باشد:

اوراق A

  • سود سالانه: 50 دلار
  • قیمت بازار: 1,000 دلار

اوراق B

  • سود سالانه: 50 دلار
  • قیمت بازار: 900 دلار

محاسبات:

اوراق A:

50 ÷ 1000 × 100 = 5٪
اوراق B:
50 ÷ 900 × 100 = 5.56٪

اگرچه هر دو اوراق سالانه 50 دلار پرداخت می‌کنند، اما اوراق B بازده بالاتری دارد زیرا با قیمت کمتری خریداری شده است.

تفاوت Yield Basis و نرخ کوپن

بسیاری از سرمایه‌گذاران تازه‌کار این دو مفهوم را با هم اشتباه می‌گیرند.

نرخ کوپن (Coupon Rate)

  • بر اساس ارزش اسمی اوراق محاسبه می‌شود.
  • در طول عمر اوراق معمولاً ثابت است.

مبنای بازده (Yield Basis)

  • بر اساس قیمت واقعی خرید محاسبه می‌شود.
  • با تغییر قیمت بازار تغییر می‌کند.

مثال:

اگر یک اوراق با ارزش اسمی 1,000 دلار و نرخ کوپن 5٪ داشته باشد:

کوپن سالانه = 50 دلار
اما اگر قیمت بازار به 800 دلار برسد:
50 ÷ 800 × 100 = 6.25٪
 

در این حالت:

  • نرخ کوپن = 5٪
  • Yield Basis = 6.25٪

بنابراین بازده واقعی سرمایه‌گذار بیشتر از نرخ کوپن است.

ارتباط مبنای بازده با قیمت اوراق

بین قیمت اوراق و بازده رابطه معکوس وجود دارد:

✅ افزایش قیمت اوراق → کاهش Yield Basis

✅ کاهش قیمت اوراق → افزایش Yield Basis

مثال:

اگر سود سالانه اوراق 50 دلار باشد:

  • قیمت 1,000 دلار → بازده 5٪
  • قیمت 900 دلار → بازده 5.56٪
  • قیمت 800 دلار → بازده 6.25٪

به همین دلیل در دوره‌های افزایش نرخ بهره که قیمت اوراق کاهش می‌یابد، بازده آن‌ها معمولاً افزایش پیدا می‌کند.

مزایای استفاده از Yield Basis

✅ مقایسه آسان اوراق قرضه مختلف

✅ تمرکز بر درآمد واقعی سرمایه‌گذاری

✅ ارزیابی بهتر فرصت‌های سرمایه‌گذاری

✅ کمک به انتخاب اوراق با درآمد بالاتر

✅ سادگی محاسبه نسبت به برخی معیارهای پیشرفته‌تر

محدودیت‌های Yield Basis

⚠ زمان باقی‌مانده تا سررسید را در نظر نمی‌گیرد.

⚠ سود یا زیان ناشی از قیمت سررسید را محاسبه نمی‌کند.

⚠ برای مقایسه کامل اوراق بلندمدت کافی نیست.

⚠ اطلاعات کمتری نسبت به Yield to Maturity ارائه می‌دهد.

Yield Basis در مقایسه با Yield to Maturity

Yield Basis تنها درآمد سالانه فعلی را اندازه‌گیری می‌کند.

اما Yield to Maturity (YTM) موارد زیر را نیز در نظر می‌گیرد:

  • پرداخت‌های بهره آینده
  • قیمت خرید اوراق
  • ارزش اسمی در زمان سررسید
  • مدت زمان باقی‌مانده تا سررسید

به همین دلیل تحلیلگران حرفه‌ای معمولاً YTM را معیار کامل‌تری برای ارزیابی اوراق قرضه می‌دانند، در حالی که Yield Basis بیشتر برای مقایسه سریع و اولیه کاربرد دارد.

جمع‌بندی

مبنای بازده (Yield Basis) روشی ساده برای بیان قیمت اوراق قرضه و سایر ابزارهای درآمد ثابت به شکل درصد بازده است. این معیار از تقسیم سود سالانه اوراق بر قیمت خرید آن به دست می‌آید و امکان مقایسه سریع اوراق با ویژگی‌های متفاوت را فراهم می‌کند. با وجود سادگی و کاربرد فراوان، سرمایه‌گذاران باید در کنار آن از معیارهای دقیق‌تری مانند بازده تا سررسید (YTM) نیز استفاده کنند تا تصویر کامل‌تری از سودآوری سرمایه‌گذاری به دست آورند.

کلیک ها - 36
Synonyms: مبنای بازده,Yield Basis