Skip to main content

سوآپ واریانس (Variance Swap)

نام "واژه" را وارد کنید.
Term شرح
سوآپ واریانس (Variance Swap)

سوآپ واریانس (Variance Swap) یک ابزار مشتقه مالی (Financial Derivative) است که به سرمایه‌گذاران و معامله‌گران اجازه می‌دهد بر میزان نوسان قیمت یک دارایی معامله کنند، بدون اینکه نیازی به پیش‌بینی جهت حرکت قیمت (صعود یا نزول) داشته باشند.

سوآپ واریانس (Variance Swap) چیست؟

دارایی پایه در این قرارداد می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • سهام
  • شاخص‌های بورسی
  • نرخ ارز
  • نرخ بهره
  • کالاها

در این قرارداد، یک طرف بر روی واریانس واقعی (Realized Variance) دارایی شرط‌بندی می‌کند و طرف دیگر مبلغ ثابتی موسوم به Variance Strike را پرداخت یا دریافت می‌کند.

سوآپ واریانس چگونه کار می‌کند؟

در یک Variance Swap دو طرف توافق می‌کنند که در تاریخ سررسید، تفاوت میان:

  • واریانس واقعی بازار
  • واریانس مورد انتظار یا توافق‌شده

را با یکدیگر تسویه کنند.

اگر واریانس واقعی بیشتر از مقدار توافقی باشد:

✅ خریدار سوآپ سود می‌کند.

اگر واریانس واقعی کمتر باشد:

✅ فروشنده سوآپ سود می‌کند.

در نتیجه سود و زیان به میزان نوسان بازار وابسته است، نه جهت حرکت قیمت.

مفهوم واریانس در این قرارداد

واریانس معیاری آماری برای اندازه‌گیری میزان پراکندگی بازده‌ها نسبت به میانگین است.

هرچه نوسان قیمت یک دارایی بیشتر باشد:

واریانس بالاتر
و هرچه قیمت‌ها با ثبات‌تر باشند:
واریانس کمتر

مثال ساده

فرض کنید یک شاخص بورسی در حال حاضر دارای:

Variance Strike = 20%

باشد.

در سررسید:

Realized Variance = 30%
نتیجه:
30% - 20% = 10%

خریدار قرارداد از این اختلاف سود می‌برد.

اما اگر واریانس واقعی به 15٪ برسد، فروشنده قرارداد منتفع خواهد شد.

تفاوت Variance Swap و Volatility Swap

این دو ابزار شباهت زیادی دارند اما یک تفاوت مهم دارند.

Variance Swap

  • بر مبنای واریانس محاسبه می‌شود.
  • پرداخت‌ها به واریانس وابسته است.
  • حساسیت بیشتری به جهش‌های شدید قیمت دارد.

Volatility Swap

  • بر مبنای نوسان (Volatility) محاسبه می‌شود.
  • پرداخت‌ها مستقیماً به میزان نوسان وابسته است.
  • ساختار ساده‌تری دارد.

از نظر ریاضی:

Volatility = √Variance

یعنی نوسان، ریشه دوم واریانس است.

مهم‌ترین مزیت سوآپ واریانس

برخلاف خرید اختیار معامله (Options)، سرمایه‌گذار نیازی ندارد جهت بازار را پیش‌بینی کند.

مهم نیست:

  • قیمت افزایش یابد
  • قیمت کاهش یابد

تنها چیزی که اهمیت دارد شدت حرکت قیمت است.

به همین دلیل Variance Swap یک ابزار مناسب برای معامله نوسان بازار محسوب می‌شود.

مزایای سوآپ واریانس

✅ معامله مستقیم روی نوسان بازار

✅ عدم وابستگی به جهت حرکت قیمت

✅ پوشش ریسک نوسانات شدید

✅ مناسب برای سرمایه‌گذاران نهادی

✅ هزینه کمتر نسبت به برخی استراتژی‌های آپشن

✅ عدم نیاز به مدیریت مداوم دلتا (Delta Hedging)

ریسک‌های سوآپ واریانس

❌ پیچیدگی بالا

❌ نیاز به دانش پیشرفته مشتقات

❌ حساسیت زیاد به شوک‌های بازار

❌ امکان زیان قابل توجه در دوره‌های آرام بازار

❌ نقدشوندگی کمتر نسبت به ابزارهای رایج‌تر

چه کسانی از Variance Swap استفاده می‌کنند؟

این ابزار عمدتاً توسط:

  • صندوق‌های پوشش ریسک (Hedge Funds)
  • بانک‌های سرمایه‌گذاری
  • مؤسسات مالی بزرگ
  • معامله‌گران مشتقات
  • مدیران ریسک

استفاده می‌شود.

سرمایه‌گذاران خرد معمولاً کمتر به این بازار دسترسی مستقیم دارند.

کاربردهای سوآپ واریانس

پوشش ریسک (Hedging)

سرمایه‌گذاران برای محافظت از پرتفوی خود در برابر افزایش ناگهانی نوسانات بازار از Variance Swap استفاده می‌کنند.

سفته‌بازی روی نوسان

برخی معامله‌گران پیش‌بینی می‌کنند که نوسان بازار افزایش یا کاهش خواهد یافت و بر این اساس وارد معامله می‌شوند.

مدیریت ریسک سازمانی

بانک‌ها و مؤسسات مالی از این ابزار برای کنترل ریسک ناشی از تغییرات شدید بازار بهره می‌برند.

تفاوت سوآپ واریانس با اختیار معامله

اختیار معامله (Option)

  • وابسته به جهت حرکت قیمت
  • نیازمند تحلیل صعود یا نزول بازار
  • دارای مفاهیمی مانند دلتا و گاما

سوآپ واریانس

  • مستقل از جهت بازار
  • تمرکز بر شدت نوسان
  • بدون نیاز به استراتژی‌های پیچیده هجینگ دلتا

جمع‌بندی

سوآپ واریانس (Variance Swap) نوعی قرارداد مشتقه مالی است که به سرمایه‌گذاران امکان می‌دهد بر میزان نوسان یک دارایی معامله کنند، بدون آنکه جهت حرکت قیمت اهمیت داشته باشد. در این قرارداد، واریانس واقعی بازار با واریانس توافق‌شده مقایسه می‌شود و سود یا زیان بر اساس اختلاف آن‌ها محاسبه می‌شود. Variance Swap ابزاری تخصصی برای پوشش ریسک و معامله نوسانات بازار است و بیشتر توسط صندوق‌های سرمایه‌گذاری، بانک‌ها و معامله‌گران حرفه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کلیک ها - 10
Synonyms: سوآپ واریانس,Variance Swap