ادغام و تملیک Mergers & Acquisitions

شرکت‌ها از این فرآیند برای:

• گسترش کسب‌وکار
• افزایش سهم بازار
• کاهش رقابت
• کسب مزیت رقابتی
• افزایش ارزش سهامداران

استفاده می‌کنند.

M&A می‌تواند شکل‌های مختلفی داشته باشد، از خرید کامل یک شرکت گرفته تا ادغام دو شرکت برای ایجاد یک موجودیت جدید.

روش‌های مختلف ادغام و تملیک

شرکت‌ها از چند روش اصلی برای ترکیب یا جذب یکدیگر استفاده می‌کنند:

۱. خرید کامل یک شرکت (Acquisition)

در این حالت، یک شرکت بزرگ‌تر شرکت دیگر را به‌طور کامل خریداری و جذب می‌کند.
مثال:
خرید WhatsApp توسط Meta.

۲. ادغام (Merger)

دو شرکت با هم ترکیب شده و یک شرکت جدید به وجود می‌آورند.
مثال:
ادغام Exxon و Mobil.

۳. خرید دارایی‌ها (Asset Acquisition)

به‌جای خرید کل شرکت، فقط بخشی از دارایی‌های مهم آن خریداری می‌شود.
مثلاً خرید خط تولید یا حق اختراع یک شرکت.

۴. عرضه پیشنهاد خرید (Tender Offer)

یک شرکت مستقیماً به سهامداران شرکت هدف پیشنهاد خرید سهام می‌دهد، معمولاً با قیمتی بالاتر از قیمت بازار.

۵. تصاحب خصمانه (Hostile Takeover)

وقتی مدیریت شرکت هدف با فروش مخالف است و شرکت خریدار تلاش می‌کند از طریق سهامداران کنترل را به دست گیرد.
مثال:
تلاش hostile takeover شرکت‌های بزرگ در دهه‌های گذشته مثل Oracle و PeopleSoft.

هدف اصلی M&A چیست؟

شرکت‌ها معمولاً برای رسیدن به اهداف کلیدی زیر وارد عملیات M&A می‌شوند:

• گسترش بازار (ورود به کشور یا صنعت جدید)
• دستیابی به فناوری یا منابع جدید
• افزایش قدرت رقابتی
• کاهش هزینه‌ها از طریق هم‌افزایی (Synergy)
• حذف رقبا
• افزایش درآمد و سودآوری

انواع ادغام و تملیک از نظر ساختار استراتژیک

۱. ادغام افقی (Horizontal M&A)

بین دو شرکت فعال در یک صنعت و رده مشابه
مثال: خرید Whole Foods توسط Amazon.

۲. ادغام عمودی (Vertical M&A)

بین شرکت‌هایی که در مراحل مختلف زنجیره تأمین هستند.
مثال: خرید یک شرکت تولیدی توسط شرکت توزیع‌کننده.

۳. ادغام کنگلومراتی (Conglomerate M&A)

بین شرکت‌هایی با فعالیت‌های نامرتبط.
مثال: خرید ABC توسط Disney.

نقش مؤسسات مالی در M&A

بسیاری از مؤسسات مالی (مثل بانک‌های سرمایه‌گذاری) بخش‌های ویژه‌ای برای مدیریت M&A دارند و خدمات زیر را ارائه می‌کنند:

• ارزش‌گذاری شرکت
• طراحی ساختار معامله
• یافتن خریدار یا فروشنده مناسب
• مشاوره حقوقی و مالی
• مدیریت فرآیند مذاکرات

این خدمات بخشی از عملیات تخصصی بازار سرمایه است.

نکات کلیدی

• M&A یعنی ترکیب شرکت‌ها یا دارایی‌ها با استفاده از تراکنش‌های مالی مختلف.
• در ادغام، دو شرکت یک شرکت جدید ایجاد می‌کنند؛ در تملیک یک شرکت شرکت دیگر را جذب می‌کند.
• اهداف: افزایش آربیتراژ، کاهش رقابت، رشد بازار، افزایش ارزش سهامداران.
• انواع ادغام شامل افقی، عمودی، کنگلومرات و توسعه بازار است.
• تصاحب خصمانه، پیشنهاد خرید و خرید دارایی بخشی از فعالیت‌های M&A محسوب می‌شوند.