اوراق قرضه بی‌ارزش Junk Bond

این اوراق معمولاً توسط شرکت‌هایی منتشر می‌شوند که از نظر مالی دچار مشکل‌اند یا وضعیت اعتباری ضعیفی دارند.

برای جبران این ریسک بالا، بازده (سود) بیشتری به سرمایه‌گذاران ارائه می‌کنند.
این اوراق همچنین شاخص مهمی از احساسات بازار هستند؛ یعنی وقتی سرمایه‌گذاران علاقه بیشتری به خرید آن‌ها نشان می‌دهند، معمولاً به معنی آن است که بازار ریسک بیشتری را می‌پذیرد.

در رتبه‌بندی اعتباری، هر اوراقی با رتبه کمتر از BB (طبق اس‌اندپی یا فچ) یا کمتر از Ba (در مودیز) به‌عنوان اوراق سفته‌بازانه یا “Junk” شناخته می‌شود.

نکات کلیدی

• اوراق بی‌ارزش سود بیشتری نسبت به سایر اوراق با درآمد ثابت دارند، زیرا احتمال نکول آن‌ها بیشتر است.
• ریسک این اوراق از طریق رتبه اعتباری مشخص می‌شود؛ هر رتبه‌ای پایین‌تر از Investment Grade (رتبه‌های BBB و بالاتر) جزو Junk به حساب می‌آید.
• خریدوفروش این اوراق بازتابی از نگرش سرمایه‌گذاران نسبت به ریسک‌های اقتصادی و شرایط بازار است.
• قیمت اوراق Junk می‌تواند به شکل قابل‌توجهی نوسان کند؛ اگر وضعیت مالی شرکت منتشرکننده بهتر شود، سرمایه‌گذار می‌تواند سود بالایی کسب کند.
• این اوراق معمولاً توسط شرکت‌هایی در حال ورشکستگی، مشکل مالی، یا استارتاپ‌هایی که به سرمایه برای توسعه نیاز دارند منتشر می‌شود.

مثال‌های کاربردی برای درک بهتر

مثال ۱: شرکت در آستانه ورشکستگی

فرض کنید شرکتی در زمینه ساخت‌وساز دچار مشکلات مالی شده و رتبه اعتباری آن از BBB به B کاهش پیدا کرده است.
این شرکت برای تأمین نقدینگی اوراق بدهی جدید منتشر می‌کند.
سرمایه‌گذاران فقط در صورتی این اوراق را می‌خرند که شرکت نرخ بهره‌ بالاتر نسبت به بازار ارائه دهد، مثلاً 10٪ به‌جای 5٪.

مثال ۲: فرصت سودآوری بالا

اگر شرکت ضعیفی که اوراق Junk منتشر کرده، با یک قرارداد جدید یا فروش موفقیت‌آمیز بهبود پیدا کند:

• نرخ نکول کاهش می‌یابد
• رتبه اعتباری بهبود می‌یابد
• قیمت اوراق در بازار افزایش پیدا می‌کند

سرمایه‌گذارانی که این اوراق را در قیمت پایین خریدند، ممکن است سود بزرگی به‌دست آورند.

مثال ۳: بازتاب احساسات بازار

در دوره‌هایی که بازار به آینده خوش‌بین است (مثلاً رشد اقتصادی سریع یا کاهش نرخ بهره)،
سرمایه‌گذاران بیشتر به خرید اوراق Junk علاقه نشان می‌دهند، چون حاضرند ریسک بالا را در مقابل بازده بیشتر بپذیرند.

اما در دوران رکود، سرمایه‌گذاران پول خود را از این اوراق بیرون می‌کشند و به سمت دارایی‌های امن‌تر می‌روند.

مثال ۴: استارتاپ‌ها و اوراق پربازده

بسیاری از استارتاپ‌ها—به‌ویژه در مراحل اولیه—رتبه اعتباری قابل‌قبولی ندارند،
چون هنوز جریان درآمد ثابت و پایدار ندارند.
به همین دلیل اگر اوراق قرضه منتشر کنند، معمولاً به‌عنوان Junk Bond شناخته می‌شود.
اما اگر استارتاپ موفق شود، ارزش این اوراق می‌تواند چند برابر شود.