Skip to main content

مدل UTXO

نام "واژه" را وارد کنید.
Term شرح
مدل UTXO

مدل UTXO (Unspent Transaction Output Model) یکی از روش‌های اصلی ثبت مالکیت و انجام تراکنش در بلاکچین است که توسط شبکه‌هایی مانند بیت‌کوین (Bitcoin)، لایت‌کوین (Litecoin) و بیت‌کوین کش (Bitcoin Cash) استفاده می‌شود.

مدل UTXO چیست؟

UTXO مخفف Unspent Transaction Output به معنی خروجی تراکنش خرج‌نشده است. این خروجی‌ها در واقع مقدار ارز دیجیتالی هستند که پس از انجام یک تراکنش باقی می‌مانند و هنوز خرج نشده‌اند.

به زبان ساده، UTXO شبیه باقی‌مانده پول (خُرد یا بقیه پول) پس از یک خرید است، با این تفاوت که در بلاکچین به شکل یک خروجی ثبت‌شده در دفتر کل دیجیتال ذخیره می‌شود.


UTXO چگونه کار می‌کند؟

فرض کنید در کیف پول بیت‌کوین خود یک UTXO به ارزش:

1 BTC

دارید و می‌خواهید:

0.3 BTC

برای شخص دیگری ارسال کنید.

شبکه نمی‌تواند مستقیماً UTXO را بشکند. بنابراین:

  1. UTXO یک بیت‌کوینی به عنوان ورودی مصرف می‌شود.
  2. 0.3 بیت‌کوین به گیرنده ارسال می‌شود.
  3. مقدار باقی‌مانده (پس از کسر کارمزد) به آدرس جدیدی از خود شما بازمی‌گردد.

مثال:

ورودی: 1 BTC
 
ارسال به گیرنده: 0.3 BTC
کارمزد: 0.001 BTC
بازگشت به فرستنده: 0.699 BTC
در این حالت UTXO اولیه از بین می‌رود و دو UTXO جدید ایجاد می‌شود.

چرا UTXO مهم است؟

در بلاکچین‌های مبتنی بر UTXO، موجودی حساب مستقیماً ذخیره نمی‌شود.

در عوض:

موجودی = مجموع همه UTXO های خرج‌نشده

برای مثال اگر کیف پول شما شامل موارد زیر باشد:

0.5 BTC
0.2 BTC
0.8 BTC

موجودی شما برابر است با:

1.5 BTC

تفاوت مدل UTXO و مدل حساب (Account Model)

مدل UTXO

استفاده‌شده در:

  • Bitcoin
  • Litecoin
  • Bitcoin Cash

ویژگی‌ها:

✅ تراکنش‌ها بر پایه خروجی‌های خرج‌نشده انجام می‌شوند

✅ قابلیت ردیابی بالا

✅ حریم خصوصی بیشتر

مدل حساب (Account Model)

استفاده‌شده در:

  • Ethereum
  • BNB Chain
  • Tron

ویژگی‌ها:

✅ مشابه حساب بانکی عمل می‌کند

✅ موجودی مستقیماً ثبت می‌شود

✅ ساختار ساده‌تر برای قراردادهای هوشمند


مزایای مدل UTXO

امنیت بالا

هر UTXO فقط یک بار قابل خرج شدن است.

این موضوع از مشکل:

Double Spending 

یا «خرج کردن دوباره» جلوگیری می‌کند.

شفافیت و قابلیت ردیابی

تمام UTXOها در بلاکچین قابل پیگیری هستند.

تاریخچه هر بیت‌کوین از طریق زنجیره تراکنش‌ها قابل مشاهده است.

پردازش موازی

چند UTXO مستقل می‌توانند هم‌زمان پردازش شوند که به بهبود کارایی شبکه کمک می‌کند.

حریم خصوصی بیشتر

بسیاری از کیف پول‌ها برای دریافت باقی‌مانده تراکنش‌ها آدرس‌های جدید تولید می‌کنند که تحلیل تراکنش‌ها را دشوارتر می‌سازد.


معایب مدل UTXO

ایجاد تعداد زیاد UTXO

پس از تعداد زیادی تراکنش، یک کیف پول ممکن است شامل صدها یا هزاران UTXO کوچک شود.

افزایش کارمزد

هنگام ارسال تراکنش، هر UTXO باید به عنوان ورودی پردازش شود.

اگر تعداد UTXOها زیاد باشد:

✅ حجم تراکنش بیشتر می‌شود.

✅ کارمزد شبکه افزایش می‌یابد.

نیاز به تجمیع UTXO

برخی کاربران گاهی مجبور می‌شوند UTXOهای کوچک خود را در یک تراکنش ادغام (Consolidate) کنند که این کار خود مستلزم پرداخت کارمزد است.


ساتوشی و UTXO

UTXO واحد پولی جداگانه نیست.

خود UTXO می‌تواند هر مقداری از ارز را شامل شود.

برای مثال در بیت‌کوین:

1 Bitcoin = 100,000,000 Satoshi

یک UTXO ممکن است شامل:

546 Satoshi
یا
10 BTC
باشد.

مثال واقعی

فرض کنید موجودی کیف پول شما از سه UTXO تشکیل شده باشد:

0.15 BTC
0.25 BTC
0.40 BTC
مجموع:
0.80 BTC
اگر بخواهید:
0.50 BTC

ارسال کنید، کیف پول ممکن است دو UTXO اول و بخشی از سومی را مصرف کرده و یک UTXO جدید به عنوان باقیمانده برای شما ایجاد کند.


بلاکچین‌های معروف مبتنی بر UTXO

  • Bitcoin (BTC)
  • Litecoin (LTC)
  • Bitcoin Cash (BCH)
  • Dogecoin (DOGE)
  • Cardano (نسخه توسعه‌یافته Extended UTXO)

جمع‌بندی

مدل UTXO (Unspent Transaction Output Model) روشی برای مدیریت مالکیت و تراکنش‌ها در بسیاری از بلاکچین‌ها است. در این مدل، موجودی کاربران از مجموع خروجی‌های خرج‌نشده تشکیل می‌شود و هر تراکنش UTXOهای قدیمی را مصرف کرده و UTXOهای جدید ایجاد می‌کند. این ساختار امنیت بالا، شفافیت و قابلیت ردیابی مناسبی فراهم می‌کند و هسته اصلی عملکرد شبکه‌هایی مانند بیت‌کوین را تشکیل می‌دهد.

کلیک ها - 8
Synonyms: مدل UTXO,UTXO,Unspent Transaction Output Model