Skip to main content

سوآپ بازده کل (Total Return Swap - TRS)

نام "واژه" را وارد کنید.
Term شرح
سوآپ بازده کل (Total Return Swap - TRS)

سوآپ بازده کل یا Total Return Swap (TRS) نوعی قرارداد مشتقه مالی است که در آن یک طرف، بازده کامل یک دارایی مشخص را به طرف دیگر منتقل می‌کند و در مقابل، مبلغی ثابت یا شناور دریافت می‌کند.

سوآپ بازده کل (Total Return Swap - TRS) چیست؟

در این قرارداد، دریافت‌کننده بازده (Total Return Receiver) بدون اینکه مالک واقعی دارایی باشد، از تمام منافع آن دارایی شامل افزایش قیمت، سود نقدی، بهره و سایر درآمدها بهره‌مند می‌شود. در مقابل، پرداخت‌کننده بازده (Total Return Payer) این منافع را واگذار کرده و نرخ توافق‌شده‌ای دریافت می‌کند.

به همین دلیل TRS یکی از ابزارهای محبوب در میان صندوق‌های پوشش ریسک (Hedge Funds)، بانک‌های سرمایه‌گذاری و مؤسسات مالی بزرگ محسوب می‌شود.

سوآپ بازده کل چگونه کار می‌کند؟

در یک قرارداد TRS دو طرف حضور دارند:

  • پرداخت‌کننده بازده کل (Total Return Payer)
  • دریافت‌کننده بازده کل (Total Return Receiver)

دارایی مرجع می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • سهام
  • شاخص‌های بورسی
  • اوراق قرضه
  • وام‌های بانکی
  • سبدی از دارایی‌های مالی

پرداخت‌کننده بازده، تمام سود و زیان دارایی را به دریافت‌کننده منتقل می‌کند و در مقابل نرخ بهره یا نرخ توافقی مشخصی دریافت می‌کند.

ساختار سوآپ بازده کل

جریان پرداخت‌ها معمولاً به شکل زیر است:

پرداخت‌کننده بازده:

  • بازده کامل دارایی مرجع را پرداخت می‌کند.
  • سود سهام یا بهره دارایی را منتقل می‌کند.

دریافت‌کننده بازده:

  • نرخ بهره ثابت یا شناور پرداخت می‌کند.
  • ریسک افزایش یا کاهش ارزش دارایی را می‌پذیرد.

دارایی مرجع (Reference Asset) چیست؟

دارایی مرجع همان دارایی‌ای است که بازده آن مبنای قرارداد قرار می‌گیرد.

نمونه‌های رایج:

  • شاخص S&P 500
  • سهام شرکت‌ها
  • اوراق قرضه دولتی
  • اوراق قرضه شرکتی
  • پرتفوی وام‌ها
  • ETFها

مثال ساده از Total Return Swap

فرض کنید یک بانک مالک اوراق قرضه‌ای به ارزش 10 میلیون دلار است.

یک صندوق پوشش ریسک می‌خواهد بدون خرید مستقیم این اوراق در بازده آن‌ها مشارکت کند.

قراردادی منعقد می‌شود که:

  • بانک تمام سود و تغییرات قیمت اوراق را به صندوق منتقل می‌کند.
  • صندوق در مقابل نرخ SOFR به‌علاوه 2 درصد به بانک پرداخت می‌کند.

اگر ارزش اوراق و سود دریافتی طی سال 12 درصد باشد و نرخ پرداختی صندوق 6 درصد باشد، صندوق بازده خالص 6 درصد کسب می‌کند.

اگر ارزش دارایی کاهش پیدا کند چه می‌شود؟

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های TRS این است که دریافت‌کننده بازده علاوه بر سود، زیان دارایی را نیز متحمل می‌شود.

برای مثال:

اگر دارایی مرجع 8 درصد افت قیمت داشته باشد:

  • دریافت‌کننده بازده باید این زیان را به پرداخت‌کننده جبران کند.
  • همچنان نرخ توافق‌شده قرارداد را نیز پرداخت خواهد کرد.

بنابراین دریافت‌کننده عملاً ریسک بازار و ریسک اعتباری دارایی را بر عهده می‌گیرد.

چرا صندوق‌های پوشش ریسک از TRS استفاده می‌کنند؟

صندوق‌های پوشش ریسک به دلایل مختلف از سوآپ بازده کل استفاده می‌کنند.

از جمله:

  • دستیابی به اهرم مالی بالا
  • کاهش نیاز به سرمایه اولیه
  • سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در دارایی‌ها
  • افزایش انعطاف‌پذیری پرتفوی
  • امکان دسترسی به بازارهای خاص

در بسیاری از موارد، صندوق می‌تواند با سرمایه محدود، در معرض دارایی‌هایی با ارزش بسیار بالاتر قرار گیرد.

مزایای Total Return Swap

دسترسی به دارایی بدون مالکیت مستقیم

سرمایه‌گذار می‌تواند از بازده دارایی بهره‌مند شود بدون اینکه آن را خریداری کند.

استفاده از اهرم مالی

TRS امکان کنترل حجم زیادی از دارایی‌ها را با سرمایه کمتر فراهم می‌کند.

افزایش انعطاف‌پذیری

سرمایه‌گذاران می‌توانند به بازارها و دارایی‌های مختلف دسترسی پیدا کنند.

بهینه‌سازی ترازنامه

بانک‌ها می‌توانند بخشی از ریسک دارایی‌ها را به دیگران منتقل کنند.

معایب و ریسک‌های TRS

ریسک بازار

اگر ارزش دارایی کاهش پیدا کند، دریافت‌کننده متحمل زیان می‌شود.

ریسک اعتباری

در صورت ورشکستگی یکی از طرفین قرارداد، طرف مقابل ممکن است با زیان مواجه شود.

پیچیدگی قرارداد

TRS نسبت به بسیاری از ابزارهای مالی ساختار پیچیده‌تری دارد.

اهرم بالا

استفاده نادرست از اهرم مالی می‌تواند زیان‌های بسیار بزرگی ایجاد کند.

تفاوت TRS و خرید مستقیم دارایی

در خرید مستقیم:

  • مالکیت واقعی دارایی وجود دارد.
  • سرمایه‌گذار صاحب حقوق مالکانه است.
  • دارایی در ترازنامه ثبت می‌شود.

در TRS:

  • مالکیت دارایی منتقل نمی‌شود.
  • فقط بازده اقتصادی دارایی منتقل می‌شود.
  • سرمایه‌گذار از طریق قرارداد در سود و زیان شریک می‌شود.

کاربرد سوآپ بازده کل در بازارهای مالی

TRS در حوزه‌های مختلف استفاده می‌شود:

  • صندوق‌های پوشش ریسک
  • بانک‌های سرمایه‌گذاری
  • مدیریت ریسک پرتفوی
  • انتقال ریسک اعتباری
  • معاملات اهرمی
  • سرمایه‌گذاری در شاخص‌های بورسی

به همین دلیل یکی از مهم‌ترین ابزارهای مشتقه در بازارهای مالی مدرن محسوب می‌شود.

جمع‌بندی

سوآپ بازده کل (Total Return Swap یا TRS) یک قرارداد مشتقه مالی است که در آن یک طرف بازده کامل یک دارایی مرجع را منتقل می‌کند و در مقابل نرخ بهره یا مبلغ توافق‌شده‌ای دریافت می‌کند. این ابزار به سرمایه‌گذاران اجازه می‌دهد بدون مالکیت مستقیم دارایی، از افزایش قیمت، سود نقدی و سایر درآمدهای آن بهره‌مند شوند. اگرچه TRS مزایایی مانند اهرم مالی و دسترسی آسان به بازارها دارد، اما ریسک‌های قابل‌توجهی از جمله ریسک بازار، ریسک اعتباری و زیان ناشی از افت ارزش دارایی را نیز به همراه دارد.

کلیک ها - 13
Synonyms: سوآپ بازده کل,Total Return Swap,TRS