اثر فیشر Fisher Effect

اثر فیشر به چگونگی تأثیر تغییرات نرخ تورم بر نرخ بهره اسمی می‌پردازد. این یک نظریه اقتصادی است که توسط اقتصاددان آمریکایی، ایروینگ فیشر، برای توضیح تأثیر تورم بر نرخ‌های اسمی و نرخ‌های بهره واقعی ایجاد شده است.

اثر فیشر چیست؟

معمولاً نرخ بهره اسمی برابر با نرخ بهره واقعی به علاوه نرخ تورم مورد انتظار است. بنابراین، نرخ بهره واقعی با افزایش تورم کاهش می‌یابد، مگر اینکه نرخ‌های اسمی با همان نرخ تورم افزایش یابند.

اثر فیشر (Fisher Effect) یک نظریه اقتصادی است که توسط اقتصاددان معروف ایروینگ فیشر (Irving Fisher) ارائه شده و بیان می‌کند که نرخ بهره اسمی در یک اقتصاد با نرخ تورم مورد انتظار و نرخ بهره واقعی رابطه مستقیم دارد.

فرمول اثر فیشر:

مفهوم ساده:

اگر تورم مورد انتظار افزایش یابد، سرمایه‌گذاران و بانک‌ها نرخ بهره اسمی را افزایش می‌دهند تا قدرت خریدشان حفظ شود. به عبارت دیگر، نرخ بهره اسمی با تورم مورد انتظار هم‌جهت حرکت می‌کند.

مثال:

فرض کنیم:

• نرخ بهره واقعی مورد انتظار: ۳٪
• نرخ تورم مورد انتظار: ۵٪

طبق اثر فیشر:

i=3%+5%=8%

یعنی بانک‌ها و سرمایه‌گذاران باید نرخ بهره اسمی ۸٪ را مطالبه کنند تا در نهایت سود واقعی ۳٪ داشته باشند.

کاربردهای اثر فیشر:

• در بازارهای مالی برای تحلیل نرخ‌های بهره اوراق قرضه
• در سیاست‌گذاری پولی برای تنظیم نرخ‌های بهره توسط بانک مرکزی
• در سرمایه‌گذاری بین‌المللی برای مقایسه نرخ‌های بهره کشورها با تورم آن‌ها

نکات کلیدی

• اثر فیشر بیان می‌کند که نرخ بهره واقعی برابر با نرخ بهره اسمی منهای نرخ تورم مورد انتظار است.
• اثر فیشر به تجزیه و تحلیل عرضه پول و معاملات ارز بین‌المللی نیز تعمیم داده شده است.
• وقتی نرخ بهره واقعی مثبت است، به این معنی است که وام‌ دهنده یا سرمایه‌گذار قادر به غلبه بر تورم است.
• وقتی نرخ بهره واقعی منفی است، به این معنی است که نرخ اعمال شده بر وام یا پرداخت شده به حساب پس‌انداز، تورم را شکست نمی‌دهد.