Skip to main content

روش سهام خزانه (Treasury Stock Method)

نام "واژه" را وارد کنید.
Term شرح
روش سهام خزانه (Treasury Stock Method)

روش سهام خزانه (Treasury Stock Method) یک روش حسابداری و مالی است که شرکت‌ها برای محاسبه تعداد سهامی که ممکن است در آینده از محل اختیار خرید سهام (Stock Options) و وارانت‌ها (Warrants) ایجاد شوند، از آن استفاده می‌کنند.

روش سهام خزانه (Treasury Stock Method) چیست؟

این روش عمدتاً در محاسبه سود هر سهم رقیق‌شده (Diluted Earnings Per Share یا Diluted EPS) کاربرد دارد و یکی از الزامات استانداردهای حسابداری است.

هدف اصلی آن این است که نشان دهد اگر تمام اختیارهای خرید و وارانت‌های سودآور (In-The-Money) اجرا شوند، چه تأثیری بر تعداد سهام و سود هر سهم شرکت خواهد داشت.

چرا روش سهام خزانه اهمیت دارد؟

سرمایه‌گذاران معمولاً فقط به تعداد فعلی سهام توجه نمی‌کنند، بلکه می‌خواهند بدانند در آینده چه تعداد سهام جدید ممکن است وارد بازار شود.

اگر تعداد سهام افزایش یابد:

  • سود هر سهم (EPS) کاهش پیدا می‌کند.
  • مالکیت سهامداران فعلی رقیق می‌شود.
  • ارزش هر سهم ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد.

به همین دلیل شرکت‌ها علاوه بر EPS پایه (Basic EPS)، موظف‌اند EPS رقیق‌شده (Diluted EPS) را نیز گزارش کنند.

اختیار خرید در سود (In-The-Money) چیست؟

روش سهام خزانه فقط برای اختیارها و وارانت‌هایی کاربرد دارد که اجرای آن‌ها از نظر مالی منطقی باشد.

برای مثال:

  • قیمت اعمال اختیار (Exercise Price): 20 دلار
  • قیمت فعلی سهم: 35 دلار

چون قیمت بازار بیشتر از قیمت اعمال است، دارنده اختیار احتمالاً آن را اجرا خواهد کرد. به این نوع اختیار، In-The-Money گفته می‌شود.

اما اگر:

  • قیمت اعمال: 40 دلار
  • قیمت سهم: 35 دلار

اجرای اختیار منطقی نیست و در محاسبات روش سهام خزانه لحاظ نمی‌شود.

روش سهام خزانه چگونه کار می‌کند؟

این روش بر یک فرض مهم استوار است:

شرکت فرض می‌کند تمام اختیارهای خرید و وارانت‌های سودآور در ابتدای دوره مالی اجرا شده‌اند.

سپس فرض می‌شود:

  1. شرکت از اجرای اختیارها وجه نقد دریافت می‌کند.
  2. این وجه نقد صرف بازخرید سهام عادی از بازار می‌شود.
  3. تنها خالص افزایش تعداد سهام در محاسبه EPS رقیق‌شده لحاظ می‌شود.

مثال ساده از Treasury Stock Method

فرض کنید:

  • تعداد اختیار خرید سهام: 1,000 سهم
  • قیمت اعمال: 20 دلار
  • قیمت بازار سهم: 25 دلار

در صورت اجرای اختیارها:

شرکت دریافت می‌کند:

1,000 × 20 = 20,000 دلار 2

سپس با این مبلغ می‌تواند سهام بازخرید کند:

20,000 ÷ 25 = 800 سهم

بنابراین:

  • سهام جدید ناشی از اجرا: 1,000 سهم
  • سهام بازخریدشده: 800 سهم

افزایش خالص سهام:

1,000 - 800 = 200 سهم

در محاسبه Diluted EPS فقط 200 سهم به تعداد سهام اضافه می‌شود.

تأثیر روش سهام خزانه بر سود هر سهم (EPS)

فرمول ساده EPS:

EPS = سود خالص ÷ میانگین تعداد سهام هنگامی که روش سهام 

هنگامی که روش سهام خزانه اعمال می‌شود:

  • تعداد سهام افزایش پیدا می‌کند.
  • سود خالص معمولاً ثابت می‌ماند.
  • EPS کاهش می‌یابد.

به همین دلیل EPS رقیق‌شده معمولاً کمتر از EPS پایه است.

تفاوت Basic EPS و Diluted EPS

EPS پایه (Basic EPS)

فقط بر اساس تعداد واقعی سهام در گردش محاسبه می‌شود.

EPS رقیق‌شده (Diluted EPS)

تمام اوراق بالقوه تبدیل‌شونده به سهام را در نظر می‌گیرد، مانند:

  • اختیار خرید سهام
  • وارانت‌ها
  • اوراق قرضه قابل تبدیل
  • سهام ممتاز قابل تبدیل

روش سهام خزانه یکی از ابزارهای اصلی برای محاسبه Diluted EPS است.

مزایای روش سهام خزانه

ارائه تصویر واقع‌بینانه‌تر

سرمایه‌گذاران درک بهتری از احتمال افزایش تعداد سهام پیدا می‌کنند.

شفافیت بیشتر

اثر بالقوه اختیارها و وارانت‌ها در گزارش‌های مالی مشخص می‌شود.

رعایت استانداردهای حسابداری

استانداردهای GAAP استفاده از این روش را برای محاسبه EPS رقیق‌شده الزامی می‌دانند.

کمک به تحلیلگران مالی

تحلیلگران بهتر می‌توانند ارزش واقعی هر سهم را ارزیابی کنند.

محدودیت‌های روش سهام خزانه

مبتنی بر فرضیات

این روش فرض می‌کند اختیارها در ابتدای دوره اجرا می‌شوند؛ در حالی که ممکن است در عمل چنین اتفاقی رخ ندهد.

وابستگی به قیمت بازار

نتایج محاسبات به قیمت فعلی سهام وابسته است و با تغییر قیمت سهم تغییر می‌کند.

مناسب نبودن برای همه اوراق

فقط برای اختیارها و وارانت‌های سودآور کاربرد دارد.

کاربرد Treasury Stock Method در گزارشگری مالی

این روش معمولاً در شرکت‌هایی اهمیت بیشتری دارد که:

  • برنامه گسترده اختیار خرید برای کارکنان دارند.
  • وارانت منتشر کرده‌اند.
  • تعداد زیادی ابزار مالی قابل تبدیل به سهام دارند.
  • در بازارهای سرمایه بزرگ فعالیت می‌کنند.

شرکت‌های فناوری و استارتاپ‌های بورسی از جمله کسب‌وکارهایی هستند که در صورت‌های مالی آن‌ها معمولاً اثر روش سهام خزانه مشاهده می‌شود.

نکات کلیدی درباره Treasury Stock Method

  • روشی برای محاسبه تأثیر اختیار خرید سهام و وارانت‌ها بر EPS رقیق‌شده است.
  • فرض می‌کند اختیارهای سودآور در ابتدای دوره اجرا می‌شوند.
  • شرکت درآمد حاصل از اجرای اختیارها را صرف بازخرید سهام می‌کند.
  • فقط افزایش خالص تعداد سهام در محاسبه لحاظ می‌شود.
  • یکی از الزامات استانداردهای حسابداری برای محاسبه Diluted EPS است.
  • باعث ارائه تصویر واقع‌بینانه‌تر از اثر رقیق‌شدن سهام می‌شود.

جمع‌بندی

روش سهام خزانه (Treasury Stock Method) یکی از مهم‌ترین روش‌های حسابداری برای محاسبه سود هر سهم رقیق‌شده (Diluted EPS) است. این روش فرض می‌کند اختیارهای خرید و وارانت‌های دارای ارزش اقتصادی اجرا می‌شوند و شرکت از وجوه حاصل برای بازخرید بخشی از سهام خود استفاده می‌کند. نتیجه این فرآیند، محاسبه خالص افزایش تعداد سهام و ارائه تصویری دقیق‌تر از تأثیر احتمالی ابزارهای مالی قابل تبدیل بر ارزش سهام شرکت است.

کلیک ها - 10
Synonyms: روش سهام خزانه,Treasury Stock Method