نسبت پوشش نقدینگی Liquidity Coverage Ratio

این نسبت مانند یک آزمون استرس روزانه عمل می‌کند تا بانک‌ها همیشه به اندازه کافی دارایی نقد یا قابل‌فروش سریع داشته باشند.
هدف این مقررات فقط محافظت از بانک نیست، بلکه حفاظت از مشتریان، بازارهای مالی و کل اقتصاد است.

LCR چه چیزی را الزام می‌کند؟

بانک‌ها باید ترکیب مشخصی از دارایی‌های بسیار نقدشونده داشته باشند؛ دارایی‌هایی که بتوانند در کوتاه‌ترین زمان و تقریباً بدون افت قیمت فروخته شوند.
نمونه‌ها: اوراق قرضه دولتی، ذخایر نزد بانک مرکزی، پول نقد.

این دارایی‌ها برای آن طراحی شده‌اند که بانک بتواند به مدت ۳۰ روز از پس شوک‌های مالی، برداشت‌های سنگین مشتریان یا بحران بازار برآید.

دسته‌بندی دارایی‌ها در LCR

دارایی‌هایی که بانک‌ها می‌توانند در محاسبه LCR لحاظ کنند، در سه سطح از نظر نقدشوندگی رتبه‌بندی می‌شوند:

سطح ۱ (Level 1) – نقدترین دارایی‌ها

• به ارزش کامل (100٪) حساب می‌شوند
• شامل:
  • پول نقد
  • ذخایر بانک مرکزی
  • اوراق دولتی با ریسک بسیار پایین
    این دارایی‌ها همیشه خریدار دارند، حتی در بحران.

سطح ۲A (Level 2A) – با کیفیت ولی کمتر نقد

• با کسر ۱۵٪ ارزش محاسبه می‌شوند
• شامل:
  • برخی اوراق شرکتی با کیفیت بالا
  • اوراق دولتی با ریسک کمی بیشتر

سطح ۲B (Level 2B) – نقدشوندگی محدود

• فقط ۵۰٪ تا ۷۵٪ ارزش آن‌ها قابل محاسبه است
• شامل:
  • سهام شرکت‌ها
  • اوراق قرضه شرکتی با رتبه پایین‌تر
    این دارایی‌ها در بحران به‌سرعت خریدار ندارند.

چرا دوره ۳۰ روزه انتخاب شد؟

انتخاب دوره ۳۰ روزه بر پایه مطالعات تاریخی بحران‌های مالی است.
در بحران‌های گذشته، بانک‌هایی که توانستند حدود یک ماه دوام بیاورند، بعداً با کمک دولت یا بازگشت آرامش به بازار زنده ماندند.
به همین دلیل، LCR بر این بازه زمانی تمرکز دارد.

انتقادات و چالش‌های LCR

اگرچه LCR برای جلوگیری از بحران‌هایی مشابه بحران مالی ۲۰۰۸ ایجاد شد، برخی پژوهشگران معتقدند این نسبت خطرهای واقعی را دست‌کم می‌گیرد.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد LCR ممکن است موارد زیر را کمتر از حد واقعی برآورد کند:

• حجم برداشت مشتریان در زمان وحشت (Bank Run)
• از بین رفتن منابع تأمین مالی کوتاه‌مدت از سوی سایر بانک‌ها
• نیاز به وثیقه بیشتر برای قراردادهای مالی در شرایط بحران

نتیجه این دیدگاه:
حتی بانک‌هایی که طبق LCR عمل می‌کنند، ممکن است باز هم در معرض کمبود نقدینگی و ریسک ورشکستگی قرار گیرند.

مثال ساده از LCR

اگر بانکی ۱۰۰ میلیون دلار بدهی کوتاه‌مدت دارد که ممکن است طی ۳۰ روز از آن مطالبه شود:
باید حداقل ۱۰۰ میلیون دلار دارایی نقدشونده با کیفیت بالا (HQLA) داشته باشد.

• اگر ۹۰ میلیون دلار HQLA داشته باشد → LCR زیر ۱۰۰٪ → ریسک‌پذیر
• اگر ۱۲۰ میلیون دلار HQLA داشته باشد → LCR بالای ۱۰۰٪ → ایمن

نکات کلیدی

• LCR یک سپر محافظتی است که بانک‌ها را مجبور می‌کند دارایی‌های بسیار نقد داشته باشند تا بتوانند ۳۰ روز بحران نقدینگی را تحمل کنند.
• این نسبت از سپرده‌گذاران عادی محافظت می‌کند و مانع فروپاشی بازارها در زمان وحشت می‌شود.
• دارایی‌ها بر اساس نقدشوندگی به سه سطح تقسیم می‌شوند و همه آن‌ها با ارزش کامل محاسبه نمی‌شوند.
• از زمان اجرا، بحران‌ها و هجوم‌های بانکی اخیر موجب شده‌اند کارایی کامل LCR زیر سؤال برود.