[maxim354]

رتینوپاتی  ( Diabetic retinopathy)  نام نوعی صدمه به رگهای خونی باریک(مویرگها) است که شبکیه چشم را تغذیه می کنند، شبکیه بافتی در پشت چشمان شماست که نور را می گیرد و اطلاعات را به مغز شما مخابره می کند. این مویرگهای خونی، اغلب در اثر بالا رفتن قند خون در بیماری دیابت صدمه می بینند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  از علایم اولیه در برخی از بیماران دیابتی، تاری دید، دیدن جرقه‌هایی در میدان دید و حملات ناگهانی از دست دادن بینایی است.

این بیماری تا مراحل پیشرفته، علایمی ندارد و به همین دلیل معاینات منظم چشمی برای افراد مبتلا به دیابت بسیار حایز اهمیت است.

نزدیک به نیمی از افراد مبتلا به دیابت، دارای درجاتی از رتینوپاتی دیابتی هستند. هر چه مدت زمان ابتلای شما به دیابت طولانی تر باشد، احتمال پیشرفت رتینوپاتی دیابتی بیشتر است. اغلب افراد مبتلا به رتینوپاتی دیابتی، در آغاز تنها مشکلات خفیفی در زمینه بینایی خود احساس می کنند. اما این شرایط می تواند بدتر شده و بینایی افراد را تهدید کند.

آسیب شبکیه چشم در اثر بیماری دیابت طول کشیده را رتینوپاتی دیابتی گویند .

رتینوپاتی دیابتی از علل شایع کاهش دید و کوری (۲۵% موارد کوری در کشورهای غربی) می‌باشد. کسانی که دیابت درمان نشده دارند ۲۵ برابر شانس بیشتری برای کوری نسبت به افراد عادی دارند.

وجود و شدت رتینوپاتی دیابتی بیشتر با سن بیمار در هنگام تشخیص و طول مدت دیابت ارتباط دارد تا شدت بیماری و کنترل قند خون. ظرف ۲۰ سال پس از شروع بیماری در ۱۰۰% بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ و ۸۰ – ۶۰ درصد بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ رتینوپاتی پدید می‌آید.

امروزه با بهبود وسائل تشخیصی و درمانی ، فقط درصد کوچکی از بیماران مبتلا به دیابت مشکلات جدی ناشی از کاهش دید خواهند داشت، مشروط به اینکه به موقع به چشم پزشک مراجعه نمایند

انواع رتینوپاتی

رتینوپاتی زمینه ای مرحله اول رتینو پاتی دیابتی است. در این مرحله عروق کوچک در پرده شبکیه صدمه دیدهو مایع یا خون از آنها نشت میکند. مایع نشت کرده باعث تورم پرده شبکیه شده و یا رسوباتی بنام "اگزودا" را ایجاد مینماید.

با اینکه این مرحله معمولاً روی دید تاثیری نمیگذارد اما ممکن است بعداً به مراحل شدیدتری که منجر به کاهش دید می­شود تبدیل شود. از این رو رتینوپاتی زمینه ای به عنوان یک علامت هشداردهنده محسوب میشود.

گاهی مایعی که نشت کرده است در مرکز دید جمع میشود. مرکز دید مسئول دیدن جزئیات ریز اشیا میباشد (مثلاً حروف یا اعداد). این مسئله بنام تورم مرکز دید خوانده میشود و ممکن است سبب شود خواندن یا انجام کارهای نزدیک مشکلتر شود.

رتینوپاتی پرولیفراتیو(تکثیری) حالتی است که رگهای خونی جدید و غیرطبیعی بروی سطح شبکیه رشد میکنند. این پدیده "نئوواسکولاریزاسیون – Neovascularization" خوانده می شود. این عروق جدید دیواره ضعیفتری داشته و شکننده هستند و ممکن است منجر به خونریزی شوند. زجاجیه ماده شفاف و ژله مانندی است که مرکز چشم را پر میکند. خون نشت کرده باعث کدر شدن زجاجیه شده و بصورت نسبی عبور نور را از مردمک به پرده شبکیه را مانع میشود در نتیجه تصویر تار و درهم میشود . این رگهای خونی غیرطبیعی ممکن است تبدیل به بافت سفتی شده که شبکیه را از پشت چشم جدا کنند و باعث جدا شدگی پرده شبکیه شوند که در صورت عدم درمان میتواند منجر به کاهش شدید دید و کوری شود.

رگهای خونی غیرطبیعی همچنین ممکن است اطراف مردمک ، روی عنبیه (قسمت رنگی چشم) رشد کرده و با افزایش فشار داخل چشم باعث ایجاد آب سیاه شود.

رتینوپاتی دیابتی تکثیری (پرولیفراتیو) شدیدترین نوع بیماری شبکیه ناشی از دیابت میباشد. حدود ۲۰% افراد دیابتی به آن مبتلا میشوند و میتواند باعث کاهش شدید دید و کوری شود.

* علل و عوامل خطرساز :

شبکیه داخلی ترین لایه چشم بوده که امواج نورانی را به پیام های عصبی تبدیل می کند و به سوی مغز می فرستد .

آسیب شبکیه باعث کاهش بینایی و کوری می شود .

آسیب شبکیه در اثر دیابت در کشورهای پیشرفته شایعترین علت کوری محسوب می شود .
سن بیمار به هنگام تشخیص بیماری دیابت و مدت زمانی که دچار بیماری است بر بوجودآمدن آسیب شبکیه و شدت آن اثر دارد .

هر چه طول بیماری دیابت بیشتر باشد احتمال آسیب به شبکیه بیشتر و شدت آن زیادتر می شود . ۱۰۰٪ بیماران دیابتی نوع ۱ و ۷۵٪ مبتلایان دیابت نوع ۲ بعد از ۲۰ سال از آغاز بیماری دیابت دچار آسیب شبکیه خواهند شد .

کنترل قند خون اثر بسیار مهمی در به تعویق انداختن آسیب شبکیه دارد .

کسانیکه قند خونشان را به دقت کنترل می کنند بسیار دیرتر از آنها که قندهای خون غیرطبیعی دارند دچار آسیب چشمی ناشی از دیابت می شوند .

بیماری دیابت چگونه باعث آسیب به شبکیه و کاهش بینایی و یا کوری می شود ؟

در اثر بیماری دیابت ، عروق آسیب می بینند . آسیب عروقی در هر جایی می تواند رخ دهد . آسیب عروق در اندام ها در پدید آمدن زخم های پای افراد دیابتی شریک جرم است .

آسیب عروق در عضله قلب با بیماری ایسکمی قلبی و سکته های قلبی مرتبط است و آسیب عروق در شبکیه چشم مسئول تغییرات بینایی است .

در مراحل اولیه آسیب شبکیه در اثر دیابت ، عروق خونی شبکیه ضخیم و تنگ و پیچ خورده می شوند . همچنین از دیواره آنها پلاسما نشت می کند که باعث تاری دید می شود .

در مراحل پیشرفته تر بیماری ، در اثر برآورده نشدن نیازهای غذایی و اکسیژن سلول های بینایی در شبکیه رگسازی در شبکیه شروع می شود . رگ های جدید بسیار شکننده بوده ، در درون چشم خونریزی می کنند ، باعث کندگی شبکیه می شوند و در نهایت آسیب جدی به بینایی و کوری را باعث می شوند .

* علائم و نشانه ها

کاهش حدت بینایی و تاری دید

نقطه های شناور در میدان بینایی

بعضی مبتلایان تا هنگام عارضه دار شدن بیماری مثلاً خونریزی درون شبکیه هیچ علامت هشدار دهنده ندارند .

* درمان :

کنترل دیابت و پرفشاری خون تنها راههای پیشگیری از آسیب چشمی در بیماری دیابت است . البته باید توجه داشت چنین درمانی از پیشرفت آسیب به بینایی جلوگیری می کند اما جلوی آسیبهای قبلی را نمی گیرد .

بسیاری از مبتلایان به دیابت نیازمند درمان با لیزر خواهند شد .

توسط لیزر عروق نشت کننده بسته و عروق شکننده از بین برده می شوند .

در صورت خونریزی بدرون چشم ( درون زجاجیه ) کندگی شبکیه نیاز به عمل جراحی ویترکتومی خواهد بود .

بهتر است بدانید

بیماران دیابتی نیازمند معاینه سالیانه توسط چشم پزشک برای بررسی شبکیه چشم هستند . این معاینه سالیانه ، در بیماران دیابتی نوع ۱ ، ۵ سال بعد از تشخیص بیماری باید شروع شود .

عوارض چشمی بیماری دیابت

تاری دید
گلوکوم ( آب سیاه )
کندگی شبکیه

کوری

راههای دیگر برای کاهش خطر ابتلا به بیماریهای چشم ناشی از دیابت
سطح قند خون خود را تا حد ممکن در حد نرمال نگهدارید .
فشارخون خود را کنترل کنید .

میزان کلسترول خون خود را پایین نگهدارید .
سیگار نکشید .

وزن خود را در حد متعادل نگهدارید .
بطور منظم ورزش کنید .