بازده میانگین سرمایه به‌کارگرفته‌شده ROACE

برخلاف ROCE که سرمایه را در یک نقطه زمانی بررسی می‌کند، ROACE از میانگین سرمایه در طول یک دوره استفاده می‌کند؛ به همین دلیل تصویر دقیق‌تر و واقعی‌تری از عملکرد شرکت ارائه می‌دهد.

فرمول ROACE (قابل کپی)

ROACE = EBIT / Average Capital Employed

یا به فارسی:

ROACE = سود قبل از بهره و مالیات / میانگین سرمایه به کار گرفته شده

نحوه محاسبه سرمایه به‌کارگرفته‌شده:

Capital Employed = Total Assets - Current Liabilities

سرمایه به کار گرفته شده = کل دارایی ها - بدهی های جاری

میانگین سرمایه:

Average Capital Employed = (Beginning + Ending Capital Employed) / 2

چرا ROACE مهم است؟

ROACE به سرمایه‌گذاران و تحلیلگران کمک می‌کند تا:

• کارایی استفاده از سرمایه را ارزیابی کنند
• عملکرد واقعی شرکت را در طول زمان ببینند
• تصمیمات سرمایه‌گذاری دقیق‌تری بگیرند

مزیت اصلی:
استفاده از «میانگین» باعث می‌شود نوسانات فصلی یا تغییرات ناگهانی در دارایی‌ها کمتر اثر بگذارد.

کاربرد ROACE در صنایع مختلف

این شاخص در صنایع سرمایه‌بر (Capital-Intensive) بسیار مهم است، مانند:

• نفت و گاز
• پتروشیمی
• صنایع سنگین و تولیدی

در این صنایع:

• سرمایه‌گذاری اولیه بسیار بالاست
• بررسی کارایی استفاده از سرمایه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند

مثال:
یک شرکت نفتی ممکن است میلیاردها هزینه کند، بنابراین مهم است بدانیم این سرمایه چقدر سود ایجاد کرده است.

تفاوت ROACE با ROCE

• ROACE:

  • بر اساس میانگین سرمایه
  • دقیق‌تر و حرفه‌ای‌تر
  • مناسب تحلیل بلندمدت

• ROCE:

  • بر اساس یک مقطع زمانی
  • ساده‌تر
  • ممکن است تحت‌تأثیر نوسانات قرار گیرد

مثال کاربردی

فرض کنید:

• EBIT = ۲۰۰ میلیارد تومان
• سرمایه ابتدای سال = ۱۰۰۰ میلیارد
• سرمایه پایان سال = ۱۴۰۰ میلیارد

✅ محاسبه:

میانگین سرمایه = (1000 + 1400) / 2 = 1200
ROACE = 200 / 1200 = 0.166 = 16.6%

یعنی شرکت از هر ۱۰۰ تومان سرمایه، حدود ۱۶.۶ تومان سود عملیاتی ایجاد کرده است.

نکات کلیدی (Key Takeaways)

• ROACE نشان می‌دهد شرکت چقدر کارآمد از سرمایه خود سود تولید می‌کند
• استفاده از میانگین باعث دقت بیشتر نسبت به ROCE می‌شود
• این شاخص برای صنایع سرمایه‌بر بسیار مهم است
• ROACE دید بهتری از عملکرد واقعی در طول زمان ارائه می‌دهد
• سرمایه‌گذاران از آن برای مقایسه شرکت‌های هم‌صنعت استفاده می‌کنند