اثر بازار داخلی Home Market Effect

اثر بازار داخلی نخستین بار توسط استافان لیندر در سال ۱۹۶۱ مطرح شد و سپس توسط پل کروگمن در سال ۱۹۸۰ به‌صورت رسمی مدل‌سازی شد. اصل این فرضیه می‌گوید:
کشورهایی که فروش داخلی یک محصول خاص در آن‌ها بیشتر است، معمولاً در صادرات همان محصول نیز سهم بیشتری خواهند داشت.

اثر بازار داخلی (Home Market Effect) چیست؟

فرض کنید دو کشور داریم:

• کشور A: تقاضای داخلی بالایی برای خودرو دارد.
• کشور B: تقاضای داخلی کمی برای خودرو دارد.

طبق اثر بازار داخلی، کشور A احتمالاً کارخانه‌های بیشتری برای تولید خودرو ایجاد می‌کند، چون تولید در مقیاس بزرگ باعث کاهش هزینه‌ها می‌شود. سپس این کشور نه‌تنها نیاز داخلی خود را تأمین می‌کند، بلکه خودرو به کشورهای دیگر نیز صادر می‌کند.

نکات کلیدی

• اثر بازار داخلی بیان می‌کند که کالاهایی که دارای صرفه‌جویی‌های ناشی از مقیاس (Economies of Scale) بالا و هزینه حمل‌ونقل زیاد هستند، تمایل دارند در کشورهایی تولید شوند که تقاضای داخلی زیادی برای آن‌ها وجود دارد و سپس از همان کشورها صادر شوند.
• این نظریه بخشی از نظریه جدید تجارت (New Trade Theory) است و برای توضیح الگوهای جهانی تجارت که با نظریه مزیت نسبی در تضاد به نظر می‌رسید، توسعه یافت.
• مطالعات نشان داده‌اند که اثر بازار داخلی واقعاً رخ می‌دهد و عوامل اقتصادی مختلف بر آن تأثیرگذارند.
• شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران باید هنگام انتخاب محل تولید یا سرمایه‌گذاری، مزایای احتمالی ناشی از این اثر را در نظر بگیرند.

تفاوت با مزیت نسبی

در نظریه مزیت نسبی، کشورها بر اساس هزینه فرصت پایین‌تر در تولید یک کالا تخصص پیدا می‌کنند. اما اثر بازار داخلی می‌گوید حتی اگر مزیت نسبی وجود نداشته باشد، تقاضای داخلی بالا می‌تواند تولید و صادرات را تحریک کند.