مالیات تنازلی (Regressive Tax)

به بیان ساده، هرچه درآمد افراد بیشتر شود، بار مالیاتی (به‌صورت درصدی) کمتر می‌شود.

مالیات تنازلی چگونه کار می‌کند؟

در مالیات تنازلی، معمولاً نرخ مالیات برای همه یکسان است، اما:

• چون افراد کم‌درآمد بخش بیشتری از درآمد خود را صرف هزینه‌ها می‌کنند
• همان مالیات ثابت برای آن‌ها سنگین‌تر محسوب می‌شود

✅ در نتیجه:
اثر واقعی مالیات بر افراد کم‌درآمد بیشتر است.

مثال ساده برای درک بهتر

فرض کنید مالیات فروش ۱۰٪ است:

• فرد اول: درآمد ۱۰ میلیون → خرج ۸ میلیون → مالیات: ۸۰۰ هزار
• فرد دوم: درآمد ۵۰ میلیون → خرج ۲۰ میلیون → مالیات: ۲ میلیون

📌 تحلیل:

• فرد اول ۸٪ از کل درآمدش را مالیات می‌دهد
• فرد دوم فقط ۴٪ از درآمدش را مالیات داده

➡️ بنابراین مالیات برای فرد کم‌درآمد «سنگین‌تر» است

انواع رایج مالیات‌های تنازلی

مالیات بر فروش (Sales Tax)

مالیاتی که روی کالاها و خدمات اعمال می‌شود

مالیات مصرفی (Excise Tax)

مالیات روی کالاهای خاص مانند:

• بنزین
• سیگار
• نوشیدنی‌ها

مالیات حقوق و دستمزد (Payroll Tax)

در برخی سیستم‌ها، بخشی از این مالیات می‌تواند ماهیت تنازلی داشته باشد

تعرفه‌ها و هزینه‌های خدمات (Tariffs & User Fees)

هزینه‌هایی که برای استفاده از خدمات عمومی یا کالاهای وارداتی دریافت می‌شود

تفاوت با سایر انواع مالیات

مالیات تصاعدی (Progressive Tax)

• افراد ثروتمند درصد بیشتری مالیات می‌دهند
• مثال: مالیات بر درآمد در بسیاری از کشورها

مالیات نسبتی (Proportional Tax)

• همه افراد درصد یکسانی از درآمد را پرداخت می‌کنند

مالیات تنازلی

• فشار بیشتر روی افراد کم‌درآمد
• درصد پرداختی با افزایش درآمد کاهش می‌یابد

چرا مالیات تنازلی مهم است؟

• در سیاست‌گذاری اقتصادی تأثیر زیادی دارد
• می‌تواند باعث افزایش نابرابری درآمدی شود
• در عین حال، ساده و قابل اجراست

مزایا و معایب

مزایا

• ساده و قابل اجرا
• درآمد پایدار برای دولت
• فرار مالیاتی کمتر

معایب

• فشار بیشتر بر اقشار کم‌درآمد
• افزایش شکاف اقتصادی
• کاهش عدالت مالیاتی

نکات کلیدی (Key Takeaways)

• مالیات تنازلی درصد بیشتری از درآمد افراد کم‌درآمد را می‌گیرد
• با افزایش درآمد، بار مالیاتی نسبی کاهش می‌یابد
• شامل مالیات بر فروش، مصرف و برخی هزینه‌هاست
• برخلاف مالیات تصاعدی عمل می‌کند
• می‌تواند باعث نابرابری اقتصادی شود